Onderzoekend spel in de kleuterklas stimuleren

Ons Blogcollectief buigt zich met enige regelmaat over onderzoekend leren, ontdekkend leren, of hoe dat nog meer heet. De meningen van de collectiefleden zijn nogal verdeeld, variërend van afwijzing (hier) tot ‘bruikbaar op zijn tijd’ (hier).
Bij het Vlaamse blogcollectief Kleutergewijs verscheen enige tijd geleden dit stuk over onderzoekend spel in de kleuterklas.

De Amerikaanse ontwikkelingspsycholoog Alison Gopnik maakt in een artikel in Science (2012) duidelijk dat jonge kinderen al op een wetenschappelijke manier de wereld ontdekken. In haar boek The Gardener and the Carpenter werkt ze dat idee verder uit voor ouders en opvoeders. Ook zeer aan te bevelen voor leerkrachten en leraren.

Alison Gopnik (2012). Scientific Thinking in Young Children: Theoretical Advances, Empirical Research, and Policy Implications. Science 337, 1623-1627. http://www.sciencemag.org/content/337/6102/1623.abstract

Alison Gopnik (2016). The Gardener and the Carpenter: What the New Science of Child Development Tells Us About the Relationship Between Parents and Children. Farrar, Straus and Giroux, ISBN 978-0374229702.

Kleutergewijs

In het bos wil Bram een afgevallen tak aan een boom ‘teruggeven’. Dat doet hij door de tak stevig tegen de stam te drukken. Als de tak toch valt, raapt hij hem terug op en probeert het opnieuw: hij verandert de positie, bestudeert het uiteinde van de tak, drukt wat harder…

Er zijn 1001 manieren om naar het spel van kinderen te kijken. Je kan genieten, observeren,… maar ook bestuderen om er zaken uit te leren.

Onderzoekster Tessa Van Schijndel observeerde het spelgedrag van kinderen en stelde vast dat kinderen geregeld exploratief spel lieten zien (Van Schijndel et al.., 2010). Dat ze als mini-wetenschappers experimenteel onderzoek uitvoeren en dus van nature uit bezig zijn met wetenschap en techniek. Kinderen onderzoeken de omgeving door dingen te manipuleren, die manipulatie te herhalen met variaties, en aandacht te hebben voor de uitkomst (Van Schijndel et al., 2010; 2016). Zo ontdekt een peuter door met…

View original post 842 woorden meer

About Dick van der Wateren

Ik sta voor de klas op het Eerste Christelijk Lyceum in Haarlem en begeleid dagelijks talentvolle en begaafde leerlingen die meer uitdaging nodig hebben, of coach leerlingen die een probleem hebben waar we samen een oplossing voor vinden. Daarnaast ontwikkel ik digitaal lesmateriaal en video's voor Flip de Klas. Buiten het onderwijs heb ik een jarenlange ervaring als aardwetenschapper (o.a. in Antarctica en Afrika) en wetenschapsvoorlichter. Werken met jongeren is mijn passie. Voor mij zijn pubers zo'n beetje de leukste mensen. Ze hebben een enorme levenslust, zijn creatief, hebben originele ideeën - soms op het bizarre af - en kunnen zich nog alle kanten op ontwikkelen. Ik beschouw het als een voorrecht aan die ontwikkeling te kunnen bijdragen.

2 Reacties to “Onderzoekend spel in de kleuterklas stimuleren”

  1. Beste Dick,

    Ik zal niet ingaan op de – voor mij – prangende vraag waarom jij niet begrijpt / niet wil begrijpen waar mijn laatste blog over ontdekkend leren eigenlijk ging. Misschien was ik onduidelijk zowel in mijn blog als in mijn reactie op jouw blog daarover. Het zij zo.
    Ja, ik ben geen voorstaander van ontdekkend leren. Als je een stuk van mij wil aanhalen om dat duidelijk te maken, pak gewoon mijn 2006 artikel met John Sweller en Dick Clark. Daar ben ik heel duidelijk in mijn afwijzing. Maar pak niet mijn blog die jij kwalificeert met “…afwijzing (https://onderzoekonderwijs.net/2016/10/13/hoe-ontdekkend-is-ontdekkend-leren-nog/)” om dat te laten zien. Die blog wilde duidelijk maken – maar blijkbaar was dat niet gelukt in jouw geval – dat zelfs de meest verstokte voorstaanders van ontdekkend leren nu van mening zijn dat er een grote portie instructie / ondersteuning gegeven moet worden wil je iets uit ontdekkend leren halen. Zelfs de blog van Dorien Van Rentergem waarnaar jij verwijst beaamt dit:

    De rol van de kleuteronderwijzer
    Moet de kleuteronderwijzer kleuters dan gewoon maar laten begaan? Neen! Uiteraard zorg je in eerste instantie voor een rijke en krachtige leeromgeving waarin actieve manipulatie, herhaling, variatie en differentiatie centraal staan. Maar ook tijdens het spel wacht jou een belangrijke rol.
    Uit verschillende onderzoeken blijkt dat begeleiding door volwassenen tijdens het spel onmisbaar is voor jonge kinderen. Het helpt om de aandacht te richten en om het spel te structureren.

    Vandaar is de titel van mijn blog “Hoe ontdekkend is ontdekkend leren nog?” en niet “Ontdekkend leren wijs ik af”.

    Vriendelijke groet,

    paul

    Like

    • Beste Paul
      Dank voor je reactie. Je hebt gelijk dat jouw stuk ‘Hoe ontdekkend is ontdekkend leren nog?’ niet het beste voorbeeld is van jouw afwijzing van ontdekkend/onderzoekend leren. Eerdere posts van jouw hand en de paper met Sweller en Clark zijn daarover meer uitgesproken.
      Ik heb in reacties op die stukken en ook in het stuk hierboven betoogd dat jij en je collega’s strijden tegen iets dat in die vorm (voorzover mij bekend) nergens in de praktijk voorkomt (zie bijvoorbeeld https://onderzoekonderwijs.net/2016/10/16/ontdekkend-leren-waarom-eigenlijk-niet/).
      Mijn opvatting is dat vormen van ontdekkend/onderzoekend leren gewoon thuishoren in de gereedschapskist van iedere goede leraar, naast directe instructie en nog wat andere didactieken. Ik beschouw het als een grote verarming als leraren op jouw advies onderzoekend leren overboord zouden gooien.
      Het argument van onderwijsonderzoekers is dat directe instructie de meest (enige?) effectieve werkvorm is. Mijn vraag: ‘Wat versta je onder effectief? Effectief voor wat?’ is nog niet beantwoord.
      Voor we kiezen voor de ene of de andere werkvorm moeten we ons afvragen welk doel we nastreven. Is dat het aanleren van kennis en vaardigheden die jonge mensen voorbereiden op het examen? Of is dat jonge mensen helpen volwassen te worden en in de wereld te komen? Dat vraagt heel verschillende manieren van lesgeven.
      Voor alle duidelijkheid nogmaals, ik ben geen voorstander van alle lessen exclusief onderzoekend leren en al helemaal niet leerlingen daarbij helemaal loslaten. Er is een plaats en tijd voor verschillende methoden en een goede leraar weet wanneer en waar die te kiezen.

      Like

Geef een reactie of deel je eigen ervaringen. Graag met je eigen naam ondertekenen, geen pseudoniemen. Anonieme reacties worden verwijderd.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: