Should teachers be told how to teach by those who’ve never been teachers themselves?

onderwijstanzaniaook gepubliceerd op Jeroen Clemens Edublog

Via de Engelstalige blog van Pedro De Bruyckere las ik een interessant artikel in chronotope over de vraag of leraren onderwezen kunnen worden door docenten die zelf geen ervaring hebben in lesgeven. Gerefereerd wordt aan Michael Polanyi die in zijn magnum opus uit 1959 ‘Personal Knowledge’ spreekt over ‘tacit knowledge’ 

“… as anything we know how to do but cannot explicitly explain how we do it, such as the complex set of skills needed to ride a bike or the instinctive ability to stay afloat in water. It is the ephemeral, elusive form of knowledge that resists classification or codification and that can only be gleaned through immersion in the experience itself.

Toegepast op het vak leraar zegt de auteur van het artikel dat 

“Teaching a group of children (as opposed to adults) over an extended period of time is one of those highly specialised domains where tacit knowledge is perhaps more of a prerequisite than others. It involves a million subtle nuances that are often invisible to the untrained eye, and as Polanyi reminds us, are often invisible to the teacher themselves.”

Daarenboven is het ook nog nodig om praktijkkennis te hebben 

“… how to assimilate all those elements and navigate the demands of an ever changing curriculum, parental engagement, marking and assessment and the undulating rhythms of the school year”. 

Dat zijn ook vormen van tacit knowledge 

“… that are difficult to even define by its very best practitioners, never mind codify and teach to someone else.”.

Dit betekent dat de titel van het artikel een retorische is. 

Nee, dat kan niet. Een lerarenopleider moet een ervaren leraar zijn, anders kan hij geen leraren opleiden. Ik ben het daar mee eens, en zou het zelfs nog wat verder willen trekken. Ik vind dat een lerarenopleider ook actief les moet geven naast zijn werk als lerarenopleider om zijn ‘tacit knowledge’ op peil te houden, maar ook vanwege zijn zijn geloofwaardigheid.

Ik heb zelf meer dan 35 jaar ervaring in het onderwijs, waarbij ik in de jaren ’80 (1981-1993) lerarenopleider Nederlands en nascholer was aan de lerarenopleiding in Utrecht, daarna (1993-2003) projectleider Talen aan het APS, waarbij ik ook veel trainingen / nascholing verzorgde bij leraren Nederlands. Vanaf 2003 ben ik leraar Nederlands aan het VO, onderzoeker onlinegeletterdheid en geef ik scholingen, spreekbeurten etc. In de tijd dat ik nascholing gaf via het APS merkte ik al dat mijn kennis van de ‘echte’ werkvloer niet voldoende was om goed aan te sluiten bij de behoeften van de leraren. Mijn praktijkervaring was te lang geleden en achter in de klas zitten is niet voldoende. 

Toen ik weer leraar was na 2003, merkte ik dat deze praktijkervaring erg hielp bij mijn activiteiten als workshopleider en bij het geven van gastcolleges. Ik voelde mij zekerder, kon beter aansluiten op problemen van studenten, kon beter koppelingen maken met de praktijk en ik was ook duidelijk meer geloofwaardig bij de studenten en/of  zittende leraren. Zij formuleerden expliciet dat het feit dat ik zelf les gaf en voorbeelden kon geven van mijn lespraktijk en ideeën toetsen aan mijn eigen praktijk mij een duidelijke voorsprong gaven op collega’s die dat niet hadden. En ik denk dat zij gelijk hadden en dat mijn kwaliteit door deze koppeling groter was als toen ik alleen met theoretische kennis gewapend scholing gaf.

Dus ik denk: lerarenopleiders moeten veel leservaring hebben en dat op peil houden door ook nog les te geven naast hun baan als lerarenopleider om goede kwaliteit te kunnen leveren. Dat je daarnaast goede theoretische kennis moet hebben en pedagogisch-didactische bekwaamheid  spreekt vanzelf.

Ik ben benieuwd naar de discussie hierover. Wat vinden jullie?

chronotope. (2016, May 7). Should teachers be told how to teach by those who’ve never been teachers themselves? Retrieved May 9, 2016, from https://chronotopeblog.com/2016/05/07/should-teachers-be-told-how-to-teach-by-those-whove-never-been-teachers-themselves/ 

About Jeroen Clemens

http://jeroenclemens.nl

9 Reacties to “Should teachers be told how to teach by those who’ve never been teachers themselves?”

  1. Beste Jeroen,

    Ik ben het helemaal eens met je uitgangspunt! Daarom bevreemdt het mij ook zo dat “carrière maken” in het onderwijs in vrijwel alle gevallen betekent dat de ambitieuze docent steeds minder gaat lesgeven om hogerop te komen. Wat is meer waard (in salariëring én in waardering): de door passie gedreven, betrokken en van kennis overlopende docent die steengoede lessen geeft of de van ambitie en eerzucht overlopende bestuurder die alleen in theorie over het lesgeven kan oordelen? Ik weet het antwoord wel!

    Like

  2. Het lijkt mij onontbeerlijk. Misschien wel goed om aan te geven wat je precies bedoelt met goede kwaliteit, goede theoretische kennis en pedagogisch-didactische bekwaamheid.want het lijkt me dat het overbrengen van het theorische naar de onderwijspraktijk de grootste behoefte is voor een leraar in opleiding. Het is best een beetje interessant dat iemand goed bevonden wordt, maar het is nog interessanter waarom een student je precies goed vindt. Misschien wel benaderd vanuit metacognitief perspectief. Het is interessant welke toegevoegde waarde een lerarenopleider precies heeft en hoe zich dat verhoudt tot de waardering en evaluaties van haar of zijn studenten.
    Laat ik mijn twijfel formuleren via een concrete vraag: kan een slechte docent met veel actuele en contextuele praktijkervaring toch een goede lerarenopleider zijn en zo ja, hoe is dat dan te verklaren?

    Like

    • nee, dat kan denk ik niet, behalve als hij metacognitief heel goed is en kan aangeven waarom het bij hem niet goed gaat, maar ik neig toch naar een volle nee.

      Like

      • Handig is die onderwijservaring zeker. Maar het lijkt me dat niet alle lerarenopleidende docenten per definitie les moeten geven in de onderwijscontext van hun studenten als hun vakinhoudelijke expertise binnen het curriculum daar niet om vraagt. En verder zou het handig zijn wat we bedoelen met “goede docent”, “metacognitief heel goed” en “goede kwaliteit” is.

        Like

    • Ik denk dat je voor sterk onderwijsbestuur, van schoolorganisaties tot aan politiek, inderdaad het beste af bent met mensen die beslissingen nemen en keuzes maken vanuit ervaring met de werkvloer, en dan zowel met de praktische als beleidsmatige aspecten daarvan.
      Praten en redeneren uitsluitend vanuit theorie levert altijd versimpeling en generalisatie op. Het docentschap kenmerkt zich door de vervlechting van theoretisch en praktisch vakmanschap: je moet het kunnen bedenken, maar ook zelf doen. Je kunt dat alleen echt op waarde schatten als je jezelf daarin hebt bekwaamd.

      Ik zou dus helemaal geen grens voor deze redenering willen trekken: het geldt voor iedereen die zich bezighoudt met het onderwijs wat mij betreft.

      Like

  3. Ik heb precies dezelfde ervaringen. Ik was vakdidacticus aan achtereenvolgens de UVA, de Erasmus-universiteit en de VU. Dat was (meer dan) een halve werkweek, de andere halve week was ik steeds leraar. Daardoor hebben die twee activiteiten elkaar voortdurend geïnspireerd. Ik kon met mijn studenten aan de universiteiten ook altijd weer concrete voorbeelden geven en ik wist waar ze voor stonden toen ze hun stages deden. Doordat ik de achtergronden van mijn vak kende en wist binnen welke verbanden en met welke keuzes ik geconfronteerd werd, kon ik mijn schoolvakinhoud steeds verrijken en onderbouwen. Daarom heb ik ook vier methodes kunnen schrijven.

    Liked by 1 persoon

Trackbacks/Pingbacks

  1. Staan de beste stuurlui weer aan wal? | - 3 juni 2016

    […] Blog Jeroen Clemens […]

    Like

Geef een reactie of deel je eigen ervaringen. Graag met je eigen naam ondertekenen, geen pseudoniemen. Anonieme reacties worden verwijderd.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: