In het eerste deel van zijn stuk over onderwijs en evidence liet Jan Bransen zien dat de dominantie van evidence-based of evidence-informed leraren de verkeerde weg op stuurt. Onderwijsonderzoekers “kampen […] met een probleem dat ook de medici kennen: de afstand tussen het onderzoekslaboratorium en de behandelkamer” — hier natuurlijk de klas. Ten onrechte wordt […]

Evidence-based en het eufemistische evidence-informed zijn buzzwords geworden in het onderwijs. De overheid schrijft scholen die in aanmerking willen komen voor extra ondersteuning evidence-based interventies dwingend voor in de ‘wetenschappelijke menukaart’. Over de wetenschapppelijkheid van die interventies en de uitvoerbaarheid van de eenmalige ondersteuning horen we kritische geluiden (ook hier en hier). Al wat langer zien we dat scholen en schoolbesturen hun leraren verplichten uitsluitend te werken volgens evidence-based instructiemethoden. Het is maar de vraag of dat wenselijk is.
In dit stuk stelt hoogleraar filosofie Jan Bransen kritische vragen bij het begrip ‘evidence’.

Al meer dan tien jaar ben ik met het (v)mbo bezig en nu is het de eerste keer dat ik hoge verwachtingen van een minister van onderwijs heb. Uit zijn plannen blijkt dat hij echt werk maakt van de emancipatie van het mbo. Anderen probeerden dat ook, en in toenemende mate, maar zij richtten zich vooral op verbetering van het imago van het mbo. Met goedbedoelde leuzen zoals ‘het mbo is de kurk waarop wij drijven’, met voorstellen om de termen ‘hoger’ en ‘lager’ te vervangen door ‘theoretisch’ en praktisch’. Met maatregelen die ook mbo’ers sommige privileges van het studentenleven schenken – studentenkortingen, internationale uitwisseling en stages, studentenverenigingen.

Weet je wat een stompzinnig ding is? Een schoolbel. Voer voor voortdurende discussie tussen leerlingen en leraren en goed voor een hele hoop onrust in de school door rondzwervende leerlingen onderweg naar hun telaatbriefje. Voortdurende discussie, want wat is er voor een puber mooier dan een discussie aangaan met je leraar met de hele klas als publiek. En rondsjouwende leerlingen, zo traag mogelijk, want lekker langer uit de les zijn en toch al bestraft. Voor mij staat de schoolbel symbool voor hoe we in school veel te vaak omgaan met regels. Te laat? Te laatbriefje halen! Iemand geslagen? Schorsen! Huiswerk niet gemaakt? Nablijven! Gescholden tegen je leraar? Vierkant rooster! Niet luisteren in de les? Naar de teamleider!

Wat hebben we aan onderwijsonderzoek? Een vreemde vraag. We vragen immers ook niet: Wat hebben we aan medisch onderzoek, klimaatonderzoek, milieuonderzoek? Alles is in principe te onderzoeken, dus waarom onderwijs niet? Echter, onderwijs verschilt als onderwerp van studie nogal van deze drie voorbeelden. De processen die gezondheid, klimaat en milieu beheersen zijn goed meetbaar, en te beschrijven als ketens van oorzaak en gevolg. In het onderwijs is dat, behalve in sterk vereenvoudigde omstandigheden – ver van de dagelijkse realiteit – niet of nauwelijks mogelijk. Onderwijs is een complex systeem dat in beperkte mate te begrijpen is door het te reduceren tot meetbare elementen. Universeel geldige uitspraken of wetmatigheden zijn in de onderwijswetenschap ver te zoeken, en het is maar de vraag of die ooit kunnen worden geformuleerd.

In de Vlaamse media wordt al sinds geruime tijd bericht over de daling van de onderwijskwaliteit; in heel wat berichten wordt die daling in verband gebracht met de kwaliteit van de leermiddelen die door commerciële uitgeverijen op de markt worden gebracht. De Vlaamse Minister van Onderwijs nam het initiatief om een Kwaliteitsalliantie in het leven te roepen, waarbij diverse partners (uitgevers, onderwijspartners, ouderverenigingen, lerarenopleiders…) samenwerken om de kwaliteit van de leermiddelen te monitoren en verhogen. De Kwaliteitsalliantie presenteerde onlangs in Brussel haar eerste voorstellen en een lijst van kerncriteria voor leermiddelen van hoge kwaliteit.

René Kneyber, Renske de Kleijn Herblogd van Toetsrevolutie. Op 6 oktober 2022 vond ons feedbackcongres plaats. In de ochtend gaf Renske de Kleijn haar keynote, waarin ze het publiek meenam in hoe je betere feedback kunt organiseren door de leerling of de student betere vragen te laten stellen. Het idee is simpel: Als je als […]

Deze tekst verscheen als opiniebijdrage in De Standaard van 1 oktober 2022. Vorige week gebeurde het weer: een collega is plots voor een paar weken afwezig. Een expliciete reden wordt daarvoor niet opgegeven – en alleen al daardoor weet de hele leraarskamer wat de reden is. Ze is even “uit”. “Zit thuis.” “Zit erdoor.”  Het […]

Voor wie Eva Dierickx en Astrid Koelman nog niet kent, betekent onderstaande post wellicht een aangename kennismaking met het werk van deze AP-collega’s. Leraren van de kleinsten die nadien meer van hen willen lezen kunnen gaan neuzen op Kleutergewijs waar deze blog vanmorgen verscheen of op zoek gaan naar hun boek Kleuterleerkracht. Vooruit kinderen, snel […]

Jan Bransen schreef dit kritische stuk op zijn blog.
Ik werd gewezen op onderstaande “Menukaart verbetering basisvaardigheden” die de overheid heeft opgesteld om scholen financieel stevig tegemoet te komen om hun onderwijs in basisvaardigheden te verbeteren. Structureel € 1 miljard. Daar kun je echt heel veel mooie dingen mee doen! Maar het inleidende tekstje is dermate stuitend dat ik vrees dat het nooit meer goed komt met het onderwijsbeleid dat door onze overheid wordt uitgedragen.