Verontrustend nieuws over digital natives?

Deze blog schreef ik oorspronkelijk voor het oktobernummer van het blad Didactief waar ik iedere maand iets schrijf over m.i. spraakmakend wetenschappelijk onderzoek en wat de betekenis daarvan is in/voor het onderwijs. Hier een iets uitgebreider versie.

Digital natives zijn mensen geboren na 1984 die vanaf hun geboorte ondergedompeld zijn (geweest) in digitale technologieën. Volgens Prensky (2001) zorgt deze blootstelling voor unieke gaven die hen onderscheiden van alle vorige generaties. Hierdoor kunnen zij onmogelijk excelleren in het huidige onderwijs met zijn achterhaalde lesaanpakken. Digital natives, samen met hun stamverwanten Homo zappiëns, vormen een generatie voor wie ‘leren spelen is’, waar scholen bestaan om ‘vrienden te ontmoeten in plaats van te leren’ die ‘betekenisvolle kennis [kunnen] construeren uit discontinu audiovisuele en tekstuele informatiestromen’ (Veen, 2006). Klopt dit?

Manfred Spitzer stelt in Digitale Demenz (Digitale Dementie) dat wij dement aan het worden zijn van de media die wij gebruiken. Terwijl er enige waarheid zit in zijn positie, overdrijft hij enigszins en niet al zijn standpunten even goed onderbouwd zijn. Loh en Kanai schilderen in hun reviewartikel in The Neuroscientist (2015) ook een verontrustend beeld van wat er aan de hand is, maar die goed onderbouwd is. Zij schrijven:

‘Digital natives neigen naar ondiepe informatieverwerking gekenmerkt door snelle aandachtswisselingen en verminderd nadenken. Zij multitasken veel met als gevolg dat ze meer afgeleid zijn en kunnen dit ook niet tegenhouden. Digital natives vertonen ook tekenen van verslavingsgedrag. Recent breinscanonderzoek suggereert een verband tussen deze gedragingen en structurele veranderingen in het brein.’

Wat betekent dit? Allereerst over die ondiepe informatieverwerking. Carr (2011) schreef al dat intensief internetgebruik (waar teksten vol hyperlinks zitten naar andere teksten, beelden, enzovoort.) gepaard gaat met een toename van ondiepe informatieverwerking. Lezers verschuiven voortdurend hun aandacht, lezen de tekst oppervlakkig, denken minder diep en lang na over wat zij lezen en onthouden de informatie slecht. Dit komt overeen met de bevindingen van Sparrow, Liu, and Wegner (2011): als wij informatie zomaar kunnen vinden (via Google of andere zoekmachines) onthouden wij die slechter.
Een tweede probleem is dat het cognitief verwerken van zulke ‘niet-lineaire’ teksten veel onproductieve cognitieve belasting veroorzaakt waardoor je slechter leert. Salomon en Almog (1998) spraken van het Vlinderdefect:

…springen van het ene stuk informatie naar het andere lijdt tot het bouwen van fragiele mentale netwerken…bestaande uit triviale, broze connecties zonder echt te leren…[Wij zien] vooral doelloos leesgedrag gelokt door spannende links op het scherm…een vlinderachtig fladderen van item naar item zonder ze wezenlijk te raken. (pp.222, 234, 235)

Jeroen van Merriënboer en ik (2013) spreken spottend van een nieuw soort ADHD (Attention Deficit Hyperling Disorder).

Dat past ook bij dat welhaast dwangmatige snel afgeleid zijn en het tentoonstellen van slechte reactieremming. In 2009 lieten Ophir, Nass, en Wagner zien dat studenten van Stanford die veel zeiden te multitasken, niet (meer) in staat waren om irrelevante stimuli te weren of onderdrukken (zie video hierover). Veel onderzoek laat ook een sterk verband zien tussen multitasken tijdens de les of leren en slechtere leerresultaten. Overigens is multitasken een hardnekkige mythe. Mensen kunnen weliswaar schakelen (switchen) van de ene taak naar de andere, maar kunnen geen twee, laat staan meer cognitieve processen tegelijk uitvoeren. Dit schakelen levert blijkbaar niet alleen tijd- en accuratesseverlies op, maar ook het vermogen om afleiding te negeren.

Ten slotte de verslaving wat te zien is in een veranderde verwerking van beloningen en verminderde zelfbeheersing. Loh en Kanai stellen dat internet gebruikers ‘conditioneert’ op een manier zoals behaviourist Skinner dit zou voorschijven, namelijk via onregelmatige beloning. De beloning is onvoorspelbaar qua ritme (bijvoorbeeld wanneer een Facebook® like of een YouTube® view tevoorschijn komt) en qua omvang en kwaliteit. Dit leidt alleen maar tot meer internetverslavingsgedrag. Zoals een drugsverslaafde hunkert de internetverslaafde naar onmiddellijke beloning die leidt tot nog meer internetgebruik, ook al kent de verslaafde de nadelen daarvan. Dit is ook te zien ook in breinscans in de vorm van veranderingen in de neuronetwerken die verantwoordelijk zijn voor zelfbeheersing en verwerking van beloningen.

Misschien is het dus echt zo dat deze generatie onmogelijk kan excelleren in het huidige onderwijs. Doch niet omdat de onderwijsaanpak achterhaald is, maar door enkele veranderingen in hun hersenen die het diepe leren tegenhouden.

  • Carr, N. (2011). The shallows: what the Internet is doing to our brains. New York, NY: WW Norton.
  • Kirschner, P. A., & van Merriënboer, J. J. G. (2013). Do learners really know best? Urban legends in education. Educational Psychologist, 48(3), 1-15.
  • Loh, K. K. & Kanai, R. (2015). How has the Internet reshaped human cognition? The Neuroscientist, online first, 1-15.
  • Ophir, E., Nass, C. I., & Wagner, A. D. (2009). Cognitive control in media multitaskers, Proceedings of the National Academy of Science of the United States of America, 106, 15583–15587.
  • Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon (NCB University Press, Vol. 9 No. 5, October 2001).
  • Salomon, G., & Almog, T. (1998). Educational psychology and technology: A matter of reciprocal relations. Teachers College Record, 100, 222-241.
  • Sparrow, B., Liu, J., & Wegner, D. M. (2011). Google effects on memory: Cognitive consequences of having information at our fingertips. Science, 333(6043), 776-778.
  • Veen, W. (2006). Homo Zappiens. Retrieved March 16, 2011 from http://www.hansonexperience.com/blog/2006/12/slides_van_de_p.htmlLiu

Volg mij ook op Twitter: @P_A_Kirschner

 

About Paul Kirschner

Paul A. Kirschner is Universiteishoogleraar aan de Open Universiteit. Daarvoor was hij hoogleraar Onderwijspsychologie en directeur van het Fostering Effective, Efficient and Enjoyable Learning environments (FEEEL) programma aan het Welten-instituut (OU).. Hij is ook Visiting Professor Onderwijs met een leerstoel in Leren en Interactie in de Lerarenopleiding aan Oulu University (Finland). Hij is een internationaal erkende expert op zijn gebied en heeft zitting gehad in de Onderwijsraad in de periode 2000-2004 en is tegenwoordig lid van de Wetenschappelijk Technische Raad van SURF. Hij was President van de International Society for the Learning Sciences (ISLS) in de periode 2010-2011 en is tevens Fellow van de American Educational Research Association (en de eerste Europeaan die deze eer ontving). Hij is redacteur bij de hoog aangeschreven wetenschappelijke tijdschriften Journal of Computer Assisted Learning en Computers in Human Behavior, en hij is auteur van Ten steps to complex learning (Routledge/Erlbaum). Hij schrift ook regelmatig voor Didactief (de kolom KirschnerKiest over wat docenten kunnen met wetenschappelijke resultaten) en voor Van 12-18. In maart verscheen zijn nieuwe boek Urban Myths about Learning and Education. Hij wordt gezien als expert op veel gebieden en vooral computerondersteund samenwerkend leren (CSCL), het ontwerpen van innovatieve, elektronische leeromgevingen, mediagebruik in het onderwijs en het verwerven van complex cognitieve vaardigheden.

13 Reacties to “Verontrustend nieuws over digital natives?”

  1. Deze generatie bestaat toch niet? Er zijn wel mensen die informatie niet verdiepend werken en snel zijn afgeleid. Dat is inderdaad een probleem. Maar ook nu kunnen we dit niet aan een generatie liëren.

    Like

  2. Klopt, geldt voor alle mensen die hun devices niet kunnen loslaten c.q. bang zijn om iets te missen. Probleem is wel dat effecten sterker zijn (en dus misschien minder om te keren) naarmate de verbindingen in een ontwikkelend brein minder ‘vast’ zijn gelegd. En dat is het geval van mensen <25 jaar waar het brein volop in ontwikkeling is.

    Like

  3. Jurjen van der Helden Beantwoorden 4 oktober 2015 bij 14:53

    De bezwaren dat digitale technologieen mentale of hersengerelateerde aandoeningen zou opleveren zijn veel te ver gezocht. Als het vasthouden van aandacht zou worden aangetast, waarom kunnen deze kids dan moeiteloos urenlang een film v Harry Potter kijken? Bovendien is het ook zo dat er ook cognitieve voordelen zitten aan het gebruik; het stuk v Sparrow et al bv laat ook zien dat het gebruik v een zoekmachine welliswaar geheugen uitbesteedt aan een machine (onthouden wat), maar de gebruikers wel beter onthouden en representeren hoe ze bij de informatie terug kunnen komen (onthouden waar). Het idee dat ‘embedded cognition’ een ‘predictive coding’ is dat we optimaal onze energie uitbesteden aan onze omgeving (met schrijven zijn we in staat om communicatie uit te besteden aan papier, en digitale technologieen scheppen een mogelijkheid om geheugen (energiebehoevend) uit te besteden aan de devices). Deze energie kan voor andere cognitieve doeleinden gebruikt worden.
    Ook het punt v verslaving is een rare gedachte en het te relateren aan hersenmechanismen is ronduit bezwaarlijk: waarom zouden we zo geprikkeld worden door een ‘like’ op facebook? Omdat we zo gevoelig zijn voor sociale instemming. Een artiest is net zo goed ‘verslaafd’ aan applaus, net als een baby verslaafd is aan een instemmende lach van de moeder. De ‘like’ op fb maakt gebruik van deze natuurlijke sociale gevoeligheid. Ook daarvan zijn hersenmechanismen bekend, nl dezelfde, net als een drugsverslaafde. Inderdaad kan het makkelijk leiden tot een ‘verslaving’ aan likes etc, maar omdat het gebruik maakt v dezelfde mechanismen zou het waarschijnlijk ook vrij makkelijk vervangbaar zijn door werkelijke sociale prikkels. Probeer dat maar eens met een drugsverslaafde.

    Wat volgens Willingham (2015) het grootste nadeel is v digitale technologieen is dat kinderen leren verveling niet te tolereren; 1 klik en er moet iets leuks te zien zijn. Er zitten aspecten aan digitale technologieen die slecht zijn voor leren, maar er zitten ook zeker goede aspecten aan. Ik denk dat het een slecht idee is om digitale technologieen allemaal over 1 kam te scheren. Terwijl we de ontwikkelingen met kritische blik volgen (inderdaad de resultaten v digitale technologieen bij het leren zijn niet bemoedigend (OESD rapport) zou er tegelijk aandacht moeten komen voor een goede cognitieve onderbouwing van leerprincipes. Adequaat gebruik daarvan bij het ontwerp van digitale technologieen heb ik nog nauwelijks gezien.

    Willingham, D. (2015) Raising Kids that read.

    Like

  4. Jurjen,

    Bedankt. Ten eerste zit er een vraagteken in de titel wat de bedoeling heeft een aantal zaken aan de orde te stellen die vaak heel gauw vergeten (al zou men misschien kynnen onthouden waar de informatie te vinden is) of genegeerd worden door de euforie en hype rond moderne technologie. Er is werkeleijk een vracht aan onderzoek dat laat zien dat mensen lijken hun vermogen om irrlevante stimuli te negeren, Ik ga de punten van jou niet 1 voor 1 schriftelijk bespreken noch weerleggen. Jij meent, duidelijk, dat het allemaal niet zo’n vaart loopt en dat het internet vooral een zegen is; dat alle onderzoek naar internetverslaving (internet addiction) eigenlijk weinig zegt omdat het overeeenkomt met “een baby [die] verslaafd is aan een instemmende lach van de moeder”.
    Wij zijn het wel eens – en dat pleit ik al jaren – dat er “aandacht moeten komen voor een goede cognitieve onderbouwing van leerprincipes. Adequaat gebruik daarvan bij het ontwerp van digitale technologieen heb ik nog nauwelijks gezien.”
    Dus nogmaals bedankt.

    Like

  5. Dit is op Digidelver herblogden reageerde:
    ik denk altijd bij dit soort doem scenario’s. Over de angst die men had voor toen de trein, fiets telefoon etc. werd uitgevonden. Ik weet het niet, maar ik ben niet zo bang dat de huidige generatie minder leren of presteren dan de niet digital natives.

    Like

Trackbacks/Pingbacks

  1. Verontrustend nieuws over digital natives? | Bl... - 5 oktober 2015

    […] Verontrustend nieuws over digital natives?: http://t.co/PQFxnvWszo #onderwijs #ICT  […]

    Like

  2. Verontrustend nieuws over digital natives? | Manuela Bazen-Steenkamp - 5 oktober 2015

    […] Sourced through Scoop.it from: onderzoekonderwijs.net […]

    Like

  3. Verontrustend nieuws over digital natives? | Ma... - 5 oktober 2015

    […] Digital natives zijn mensen geboren na 1984 die vanaf hun geboorte ondergedompeld zijn (geweest) in digitale technologieën. Volgens Prensky (2001) zorgt deze blootstelling voor unieke gaven die hen onderscheiden van alle vorige generaties. Hierdoor kunnen zij onmogelijk excelleren in het huidige onderwijs met zijn achterhaalde lesaanpakken. Digital natives, samen met hun stamverwanten Homo zappiëns, vormen een generatie voor wie ‘leren spelen is’, waar scholen bestaan om ‘vrienden te ontmoeten in plaats van te leren’ die ‘betekenisvolle kennis [kunnen] construeren uit discontinu audiovisuele en tekstuele informatiestromen’ (Veen, 2006). Klopt dit?  […]

    Like

  4. Verontrustend nieuws over digital natives? | Ma... - 5 oktober 2015

    […] Deze blog schreef ik oorspronkelijk voor het oktobernummer van het blad Didactief waar ik iedere maand iets schrijf over m.i. spraakmakend wetenschappelijk onderzoek en wat de betekenis daarvan is …  […]

    Like

  5. Verontrustend nieuws over digital natives? | Bl... - 5 oktober 2015

    […]   […]

    Like

  6. De deugden van één ding tegelijk doen – Single tasking | Blogcollectief Onderzoek Onderwijs - 25 mei 2016

    […] wij ons laten afleiden, hoe meer wij de noodzaak voelen om afgeleid te worden (zie mijn eerdere blog met verontrustende nieuws over digital […]

    Like

  7. De deugden van één ding tegelijk doen - Single tasking - Blog - Paul Kirschner - 25 mei 2016

    […] ons laten afleiden, hoe meer wij de noodzaak voelen om afgeleid te worden (zie mijn eerdere blog met verontrustende nieuws over digital […]

    Like

Geef een reactie of deel je eigen ervaringen. Graag met je eigen naam ondertekenen, geen pseudoniemen. Anonieme reacties worden verwijderd.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: