De leraar is briljant, de lerares bazig!

Veel scholen betrekken leerlingen bij de evaluatie van hun leraren. Maar is dat eigenlijk zo verstandig? In het decembernummer van Didactief schreef ik deze column over het gebruik van beoordelingen door studenten voor docent- en schoolbeleid.

Bij zowel de selectie als de beoordelingen van leraren spelen subjectieve oordelen een steeds grotere rol. Maar kan dat zomaar? Hoe betrouwbaar zijn die beoordelingen door collega’s of leerlingen? Onlangs verscheen hierover een mooie metastudie.

Helaas ben ik – en samen met mij een reeks onderzoekingen – niet zo positief over hoe betrouwbaar beoordelingen van leraren door leerlingen zijn. Het LAKS (Landelijk Aktie Komitee Scholieren) schrijft bijvoorbeeld: ’Een belangrijke plek voor leerlingenparticipatie is de aanstelling en de boordeling van docenten. Leerlingen zouden een belangrijke rol moeten krijgen in het aanstellen en beoordelen van docenten. Scholen kunnen een goed beeld krijgen van het functioneren van docenten door leerlingen jaarlijks een enquête over hun docenten in te laten vullen…Het LAKS is [daarom] een groot voorstander van LED: Leerlingen Evalueren Docenten.’ Het LAKS heeft er zelfs een handboek voor gemaakt. Best raar als je naar onderzoek over de betrouwbaarheid van zulke leerlingevaluaties kijkt. Hier een kleine bloemlezing.

Neem de metastudie van Uttl, White en Wong Gonzalez uit 2016 waarin zij concluderen dat er geen enkele correlatie is (nou ja, .03, maar dat is statistisch gezien gelijk aan NUL) tussen de beoordelingen van studenten en wat zij leren. Je zou denken dat de maat voor een goede leraar/lerares is dat je veel van hem of haar leert, toch?! De onderzoekers schrijven: ´Het hele idee dat het mogelijk is om de effectiviteit van het doceren te meten door het stellen van een aantal vragen aan de lerenden over hoe zij de lessen ervoeren, is onrealistisch’. En: ‘leerlingen leren niet meer of beter van docenten met hoge beoordelingen.’

Twintig jaar eerder vonden Krautman en Sander in een studie over de relatie tussen het gegeven cijfer en de beoordeling van leraren dat beoordelingen sterk samenhangen met het (verwachte) cijfer dat zij geven. Krautman cum suis spreken van het ‘kopen’ door leraren van gunstiger beoordelingen door mild te beoordelen, waarbij ‘cijferinflatie’ mogelijk op de loer ligt.

Vierentwintig jaar daarvoor – we zijn inmiddels in 1972 – schreven Rodin en Rodin in Science over de relatie tussen subjectieve en objectieve maten voor een goede leraar. De drie leraren die de laagste subjectieve (anonieme) beoordelingen kregen, behaalden de hoogste objectieve beoordelingen (meting van hoeveel er werkelijk geleerd werd). Zij poneren dat de reden hiervoor misschien is dat leerlingen een hekel hebben aan leraren die hen (te) hard laten werken, dat wil zeggen harder dan zij zelf willen. Conclusie van de auteurs: ‘Als de hoeveelheid die geleerd wordt hoofdonderdeel is van goed onderwijs, dan moeten wij tot de conclusie komen dat beoordeling door de leerling geen valide manier is om dat te meten.’

En tot slot blijkt de gegeven beoordeling zelfs af te hangen van het geslacht van de leraar. Een reeks onderzoekingen laat zien dat een lerares anders (vaak lager) wordt beoordeeld dan haar mannelijke collega. In een recente studie in een online omgeving (waar dus het geslacht van de leraar niet met eigen ogen te bepalen was), kregen leraren van wie werd verteld dat het mannen waren betere beoordelingen dan wanneer verteld werd dat het om vrouwen ging – zelfs als het in beide gevallen een vrouw was! Als je een beetje lol wilt beleven, raad ik je aan om naar de blog van Ben Schmidt te gaan waar je met een interactief programma kunt nagaan welke woorden gebruikt worden op RateMyProfessors.com (veertien miljoen beoordelingen) om mannelijke versus vrouwelijke docenten te karakteriseren. Mannen worden bijvoorbeeld gezien als briljant en geniaal, vrouwen als bazig en lastig.

Misschien moet de ‘ruime meerderheid van vo-scholen die leerlingen betrekt bij de evaluatie van docenten’ zoals de AVS rapporteert zich even achter de oren krabben en de oren niet zo sterk laten hangen naar de wensen en dromen van LAKS.

Volg mij op Twitter: P_A_Kirschner

Herblog naar hartenlust!

About Paul Kirschner

Paul A. Kirschner is Universiteishoogleraar aan de Open Universiteit. Daarvoor was hij hoogleraar Onderwijspsychologie en directeur van het Fostering Effective, Efficient and Enjoyable Learning environments (FEEEL) programma aan het Welten-instituut (OU).. Hij is ook Visiting Professor Onderwijs met een leerstoel in Leren en Interactie in de Lerarenopleiding aan Oulu University (Finland). Hij is een internationaal erkende expert op zijn gebied en heeft zitting gehad in de Onderwijsraad in de periode 2000-2004 en is tegenwoordig lid van de Wetenschappelijk Technische Raad van SURF. Hij was President van de International Society for the Learning Sciences (ISLS) in de periode 2010-2011 en is tevens Fellow van de American Educational Research Association (en de eerste Europeaan die deze eer ontving). Hij is redacteur bij de hoog aangeschreven wetenschappelijke tijdschriften Journal of Computer Assisted Learning en Computers in Human Behavior, en hij is auteur van Ten steps to complex learning (Routledge/Erlbaum). Hij schrift ook regelmatig voor Didactief (de kolom KirschnerKiest over wat docenten kunnen met wetenschappelijke resultaten) en voor Van 12-18. In maart verscheen zijn nieuwe boek Urban Myths about Learning and Education. Hij wordt gezien als expert op veel gebieden en vooral computerondersteund samenwerkend leren (CSCL), het ontwerpen van innovatieve, elektronische leeromgevingen, mediagebruik in het onderwijs en het verwerven van complex cognitieve vaardigheden.

13 Reacties to “De leraar is briljant, de lerares bazig!”

  1. Dit is op X, Y of Einstein? herblogden reageerde:

    Wou zelf nog bloggen over die recente meta-studie, maar Paul was me voor.

    Like

  2. Dit is op The Sausage Machine herblogden reageerde:
    Gerelateerd. Over gender gesproken. Professor Kirschners artikel leidt me even down memory lane. Zo’n halve eeuw terug, ik volgde de ‘aggregatie voor het hoger secundair onderwijs’, zeg de lerarenopleiding bovenop mijn studie Germaanse filologie aan de KU Leuven. Met alle respect voor mijn professoren van toen he: voor het handvolletje stagelessen in de scholen kozen onze (mannelijke) stagemeesters voor ons vrouwelijke studenten jongensscholen … omdat we daar zonder problemen, d.i. met open armen (en koffie en koek) ontvangen werden! Dat was voor de grote feminiseringsgolf in het onderwijs. Even later kwam co-educatie: de scheiding tussen jongens- en meisjesscholen was passé. Maar ik heb nooit anders geweten dan dat mannelijke leraren op school warm omarmd werden, ze waren zo’n ‘zeldzame’ soort geworden, met uitsterven bedreigd. Vandaag hoor ik mijn kleinkinderen al eens hoera roepen (toegegeven, ik met hen) als ze eindelijk ook eens een meester in de klas krijgen! En nu ik toch bezig ben… Of man of vrouw of x: wat ze, mijn kleinkinderen op de basisschool, vooral ook bijzonder appreciëren, is een open kijk op de wereld vandaag (actualiteit in de klas kritisch bespreken), relativeringsvermogen, warme aandacht, creativiteit én vooral ook humor.

    Liked by 1 persoon

  3. Het beste wat je over deze studies kunt zeggen is dat ze kennelijk op de verkeerde manier leerlingen hun leraren hebben laten beoordelen. Een paar simpele vragen in een enquete beantwoorden, zoals het meestal gaat, of, erger nog, het geven van een cijfer doet geen recht aan de kwaliteit van een leraar. Mijn ervaring en van die van veel collega’s, is dat wanneer je met je leerlingen een gesprek hebt over je lessen je heel waardevolle feedback krijgt. Neem je leerlingen serieus, luister naar ze en doe er je voordeel mee. Leerlingen weten heel goed wat goede lessen zijn en wat niet.
    De conclusie moet dan ook niet zijn dat we leerlingen niet moeten laten meepraten over de kwaliteit van het onderwijs, maar dat we dat op de goede manier moeten doen. Op veel scholen zijn gesprekken tussen leerlingen en leraren over de inhoud en de kwaliteit van de lessen een uitstekend middel gebleken om het onderwijs te verbeteren.

    Liked by 1 persoon

    • Natuurlijk ben ik niet inbreng van leerlingen. Ik heb wel een bropleem met het zalig verklaren van de leeling en haar/zijn mening over het onderwijs gegeven wordt. Meepraten is uitstekend, maar meebepalen is iets anders. Gehoord de leerling is het de taak van de leiding om te bepalen. En net als bij een arts die soms moet kiezen voor een minder aangename prik, ligt het aan de deskundigheid van de arts om te bepalen wat in een bepaalde situatie moet gebeuren. Het kind zal een naald niet als leuk ervaren, maar waarschijnlijk was het nodig.

      Like

  4. Beste Paul
    Zoals zo vaak in het leven ligt de waarheid niet geheel aan de ene kant ( leerlingen kunnen hun docenten helemaal niet goed beoordelen) en ook niet aan de andere ( leerlingen beoordelen hun docenten altijd op een juiste wijze)
    Toch kan ik bogen op heel veel ervaring met beoordelingen van docenten Door hun leerlingen
    Daaruit is mij gebleken dat bij de beide uitersten, namelijk heel goede en heel slechte docenten, de leerlingen bijna unaniem deze beoordeling kunnen geven
    Ook hebben leerlingen veel respect voor docenten die veel van hen vragen, als daarbij tenminste liefde voor het vak en interesse in de leerlingen bij die docenten in hoge mate aanwezig is.
    Jouke Jan de Boer
    Locatiedirecteur havo/VWO
    ( en darvoor twintig jaar docent)

    Like

    • Jouke Jan,

      Bedankt. Ik twijfel niet aan jouw ervaringen maar dat neemt niet weg dat heel vaak aangetoond is dat zulke beoordelingen niet echt betrouwbaar zijn en in veel plaatsten in de wereld zijn docenten behoorlijk in de problemen gekomen daardoor.

      Like

      • Beste Paul. Daar heb je natuurlijk gelijk in. Dat maakt alleen des te meer de noodzaak duidelijk om de feedback door leerlingen goed te organiseren. Cijfers geven of een simpele enquete invullen is niet genoeg, zoals ik in mijn eerste reactie al schreef. Dat geldt overigens ook voor de scholenlijstjes en toegevoegde waarde meten en andere uitwassen van de meet- en afrekencuktuur.
        Je zou ervoor kunnen kiezen leerlingen (en studenten) helemaal niet te laten meepraten over hun onderwijs, wat ik uit jouw verhaal opmaak. Mijn eigen ervaring heeft me geleerd dat we er veel bij winnen als we goed naar onze leerlingen luisteren. Dat betekent niet dat we leveren wat de klant vraagt, maar dat we ons voordeel doen met de serieuze feedback.

        Liked by 1 persoon

      • Beste Paul,

        Je vergeet een van de grootste methodologisch goed uitgevoerde onderzoeken ooit naar (oa.) het gebruik van leerlingenenquetes mee te nemen. Het measures of effective teaching project toont aan dat leerlingen een van de beste manier zijn om effectief docentschap te onderscheiden in het voortgezet onderwijs. Zonde dat je dit onderzoek hebt gemist, staat boordevol (evidence-based) informatie omtrent dit onderwerp.

        Tim Gulpen

        Like

  5. Beste Paul,

    Wat ik graag wil onderzoeken is of het meten van de motivatie van leerlingen voor hun verschillende vakken wel een goede voorspelling geeft van betere prestaties (en meer welzijn) op termijn. Zie de onderzoeksagenda van het project Motivatiespiegel.nl

    Verder ben ik het dus wel eens met je analyse. Docenten beoordelen heeft geen nut. Docenten feedback en informatie geven (niet via de schoolleiding) heeft wel nut. Alleen praten, zoals Dick vd Wateren voorstaat, is goed, maar aanvulling met objectieve informatie van alle leerlingen in de klas kan geen kwaad. Anders hoor je misschien alleen wat in je verwachtingen past.

    Ton van der Valk

    Like

  6. Hoi Paul,
    Ik meen deze bewering eerder ook langs te hebben zien komen en dan mét literatuurverwijzing. Ben dat helaas kwijt. Heb jij voor mij een referentie naar of kopie van dat recente onderzoek? Ben erg benieuwd naar de precieze formuleringen van de uitkomsten. Ben ook benieuwd of dit dan tevens betekent dat, en of onderzocht is of, meer motivatie dan niet tot beter presteren zou leiden. Nooit, soms wel, meestal?
    Dirk van der Wulp

    Like

Trackbacks/Pingbacks

  1. De leraar is briljant, de lerares bazig! | Open... - 9 december 2016

    […] Veel scholen betrekken leerlingen bij de evaluatie van hun leraren. Maar is dat eigenlijk zo verstandig? In het decembernummer van Didactief schreef ik deze column over het gebruik van beoordelinge…  […]

    Like

Geef een reactie of deel je eigen ervaringen. Graag met je volledige naam en achternaam ondertekenen, geen pseudoniemen. Anonieme reacties worden verwijderd.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: