De lerarenorganisaties die samen de Onderwijscoöperatie vormen, hebben hun steun aan de verdere uitwerking van het advies van het Platform Onderwijs2032 opgeschort. Leraren zouden nog onvoldoende zijn gehoord met het risico dezelfde fouten te maken als voorheen, namelijk het onderwijsvernieuwing, zonder inbreng en regie van leraren.

Met deze afwijzing lijkt het plots gelegitimeerd om het hele advies naar de prullenbak te verwijzen. Onder aanvoering van opiniemakers, die weinig ophebben met vernieuwing, wordt nu plotseling de indruk gewekt, dat Onderwijs2032 een grootschalige onderwijsvernieuwing zou zijn, waarmee alles met één grote beweging van bovenaf zal veranderen. En dan wordt al snel gezwaaid met het rapport-Dijsselbloem, dat concludeerde dat grootschalige vernieuwingen als het Studiehuis en de vmbo-hervorming mislukt zijn door gebrek aan betrokkenheid van leraren.

Toch is er een verschil tussen de vernieuwingen van 15-20 jaar geleden en het Platform Onderwijs2032. Naar mijn mening is het advies van het Platform namelijk geen hypothetisch wensdenken, maar een grondige en zorgvuldige documentering (op basis van een proces van een brede maatschappelijke consultatie van een jaar!) van recente onderwijsontwikkelingen. Die in gang zijn gezet door leraren zelf, in afstemming met leerlingen en ouders.

Zo zijn leraren nu, veel meer dan voorheen, bezig met het integreren van losse vakken, het aanleren van vaardigheden als plannen en samenwerken, en het zoeken naar mogelijkheden om leerlingen meer hun eigen route te laten kiezen. En ja, zelfs met persoonsvorming, hoewel ze dat zelf niet altijd zo zullen noemen.

Vmbo als casus

De ontwikkeling van het vmbo is hierbij exemplarisch: in niets lijken huidige vmbo-scholen nog op de LTS en de huishoudschool uit begin jaren ’90. Vooral in het eerste decennium van deze eeuw, eigenlijk precies in de periode dat het rapport-Dijsselbloem verscheen, hebben daar enorme veranderingen plaatsgevonden. In de onderbouw is daar veel werk gemaakt van vakkenintegratie, meer projectmatig werken en verbetering van de leerlingbegeleiding. In de bovenbouw is het ‘vmbo intersectoraal’ een van de grootste veranderingen sinds de invoering van het vmbo eind jaren ’90: vakkenintegratie pur sang.

Maar ook de bovenbouw van havo en vwo is veel veranderd: daar is sprake van projectonderwijs, doen leerlingen eigen onderzoek, wordt er volop geflexibiliseerd met vroege afsluiting van vakken en nieuwe richtingen als het technasium en het entreprenasium. Te doen alsof hier de vakkenstructuur van 150 jaar geleden nog de gouden standaard is ter voorbereiding op hoger onderwijs, is op z’n best naïef en op z’n slechtst pure demagogie.

Werk te doen

En tegelijkertijd is er nog ongelooflijk veel te doen. De motivatie van leerlingen is nog altijd een groot aandachtspunt; studenten van lerarenopleidingen zijn nog niet onverdeeld tevreden over hoe ze worden begeleid tot leraar; Passend onderwijs zorgt voor de uitdaging om, bij krimpende budgetten, op een nog grotere schaal in te kunnen spelen op verschillen in leerbehoefte van leerlingen; en meer dan een miljoen Nederlanders is functioneel analfabeet.

Om maar niets te zeggen over de vele leerlingen die zich op de een of andere manier niet thuisvoelen in het onderwijs, omdat ze thuis of op straat te maken hebben met heel andere waarden, en het in hun eentje niet voor elkaar krijgen die werelden op elkaar aan te laten sluiten.

Onderwijs2032 als kader

Zo gaat de ontwikkeling van het onderwijs gaat continu door. Alle betrokkenen hebben daarom een gezamenlijk belang en gezamenlijke verantwoordelijkheid, om die ontwikkelingen op een goede manier te begeleiden. Dat kan geen enkele partij alleen bepalen.

Want is onderwijs een afgeleide van de ontwikkelingen in de samenleving of is onderwijs ook een vormgever van de toekomstige samenleving? Wat is de onderliggende visie op leren en menselijke ontwikkeling? Op welke gebieden moeten we zoeken naar overeenstemming en waar mogen we verschillen? Dat zijn heel terechte, en heel belangrijke vragen, waar Onderwijs2032 een aanzet voor heeft gegeven.

En daarbij is het kader van Onderwijs2032 geeft, niet meer dan dat: een kader, dat nog veel ruimte geeft aan de eigen invulling, en de verantwoordelijkheid, van teams van leraren. In afstemming met leerlingen, ouders en de maatschappelijke omgeving.

Fundamenteel gesprek

Wat daarom nodig is, is een gezamenlijk en fundamenteel gesprek, over wat we met onderwijs beogen, waartoe onderwijs dient in onze samenleving. Dat gaat verder dan alleen de vraag of geschiedenis nog wel een apart vak moet blijven, of dat kleuters al Engels moeten krijgen. Het Platform Onderwijs2032 heeft de reikwijdte van zijn opdracht goed ingeschat, en getracht het gesprek op dat fundamentele niveau te brengen.

Met die poging merken we hoe veel verschillende meningen er zijn. Alleen al binnen de beroepsgroep leraren: een leraar die veel met kleuters werkt, heeft een andere opleiding gevolgd, en gebruikt een ander vocabulaire, dan de leraar wiskunde op het gymnasium. Een ouder in Stadskanaal maakt zich zorgen over andere zaken dan een ouder in Amsterdam-Oud Zuid, of op de Kop van Zuid in Rotterdam.

Om die meningsverschillen te overstijgen, is het nodig dat we met elkaar in gesprek blijven, en ons niet terugtrekken op eilandjes van gevestigde belangen. Want dan krijgen we meer van hetzelfde en houden we ieder individueel de problemen in stand, die we samen zouden moeten (en kunnen) oplossen.

28
Reageer op dit artikel

avatar
9 Comment threads
19 Thread replies
0 Volgers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
7 Comment authors
Hartger WassinkGuido EvertsPatrick UbagsErik KorthofAlois Ruitenbeek Recent comment authors

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  Subscribe  
nieuwste oudste meest gestemd
Abonneren op
Guido Everts
Gast

Sorry trouwens voor de laatheid van mijn reactie: ik lag ziek te wezen.

Guido Everts
Gast

Wat ik zo griezelig vind aan dit hele project is dat er geloofsartikelen in meespelen die door de gelovigen zelf niet worden onderkend. Ik citeer Hartger Wassink uit zijn bijdrage hierboven: “Wat ik zie dat Onderwijs2032 doet, is het samenbrengen van een scala aan recente ontwikkelingen en inzichten, en hiervoor een nieuw raamwerk vaststellen.” Wat is dat voor een “scala”? Het project dat je verdedigt, Hartger, lijkt misschien aan alle kanten ingedekt tegen kritiek. Zo ben ik zelf groot voorstander van het samen nadenken en vormgeven van leerplaninhouden. Zie mijn voorstellen voor een canon. Maar wat is in godsnaam een… Lees verder »

Erik Korthof
Gast

Wat betreft de in beton gegoten premissen, ik las in de instellingsbrief van het Ontwerpteam2032: “Anders dan voorheen zal deze curriculumvernieuwing namelijk niet per vakgebied, onderwijssector of schoolsoort, maar in samenhang plaatsvinden” en toen kreeg ik sterk het idee dat het hier al niet meer ging òf er een aantal vakken zullen verdwijnen in z.g. kennisdomeinen, maar dàt het dus ook echt gaat gebeuren. Dit en ook het hele stuk waar je naar verwees, en een vertaling naar de Kamer is van het Advies Onderwijs2032, bevat voor mij een woud van piketpaaltjes die de koers voor het verdere proces al… Lees verder »

Alois Ruitenbeek
Gast

Ik denk dat veel leraren, waaronder ikzelf, het schnabeladvies niet afwijzen uit eigenbelang, maar juist integendeel, dat doen vanuit oprechte zorg voor de kinderen, hun toekomst, en de samenleving. Beweren dat leerkrachten het schnabeladvies afwijzen uit eigenbelang en dat als titel boven je stukje zetten vind ik tendentieus en beledigend. Bah.

H. Philippens
Gast
H. Philippens

“En je schrijft: scholen en leraren lieten de publieke rondvraag aan zich voorbijgaan. Tja. En nu zitten ze met de gebakken peren, en al die mensen die wel intensief hebben meegedacht, gepraat en geschreven hebben daar nu last van. Welke verantwoordelijkheid nemen die scholen en leraren daarvoor?” Ik denk dat het overgrote deel van de leraren het speeltje van Dekker niet serieus nemen en denken dat het wel weer overwaait als je het laat voor wat het is. Die leraren hebben gelijk, de commissie Schnabel was niet bepaald een lerarencommissie die op enige representativiteit kon bogen. En ik zie bij… Lees verder »

Erik Korthof
Gast

Allereerst, de uitspraak: “Wat daarom nodig is, is een gezamenlijk en fundamenteel gesprek, over wat we met onderwijs beogen, waartoe onderwijs dient in onze samenleving” is me uit het hart gegrepen. (zie ook http://aowiskunde.blogspot.nl/2016/03/onderwijs2032-dat-gaat-zo-te-snel.html ) Maar de framinkjes waarmee het ontbrekende draagvlak wordt aangepakt niet zozeer. Ik had gedacht dat dat de volgende fase in het proces Onderwijs2032 zou worden: de docenten, de scholen zelf, gaan aan de slag met het advies dat nu ter tafel ligt en zoeken naar de beste manier om er handen en voeten aan te geven. Dit rapport zal dan inderdaad dienen als kader, zoals… Lees verder »

Patrick Ubags
Gast

Maar @Hartger, als ik de kamerbrief lees dan denk ik vooral: is dit echt alles? Wat je nodig hebt is een manifest waarin je opschrijft dat er langjarig over alle voortschrijdende kabinetten wordt geïnvesteerd in docenten. Tegelijk moet je iets bedenken waarmee je als politiek je vertrouwen in het uitvoerende veld terugvindt. Want daar gaat het meest fout; steeds meer opeisen en controleren voor minder ruimte en middelen werkt niet. En dat begint bij aanpassen van de titel van dit stuk. Volgens mij betekent de keuze voor docentschap dat je voor een beroep kiest waarin je zeker bent dat je… Lees verder »

Patrick Ubags
Gast

Misschien zijn al die docenten dan niet de juiste personen, Hartger. Je suggereert dat het een zonder het ander kan. Ik zou zeggen doe het dan zonder types zoals ik, wat let je, ik zal je niet tegenhouden. Ik vraag me nu al inmiddels 15 jaar af waarom veel machtsmensen het onderwijs zo uniek gebruiken als plek waar je echt alles kunt dumpen,onzin kunt opleggen, mensen kunt beledigen en ziek maken en toch verrast kunt zijn door de kloof en het wantrouwen dat daardoor bij uitvoerenden ontstaat. Terwijl het eigenlijk niet goed uitpakt. Ik ben dus niet overtuigd van nut… Lees verder »

Patrick Ubags
Gast

Nee hoor Hartger, ik werk al 15 jaar elke dag met ziel en zaligheid aan de toekomst van mijn studenten. Ik heb Schnabel niet nodig om mezelf of het onderwijs uit te vinden. Als docenten echt belangrijk zijn voor het onderwijs dan zal dat blijken. Niet omdat naar ze geluisterd zal worden -waarom zou je- maar omdat je niet zonder ze kunt. Zolang ik gedwongen wordt teveel van mijn energie nog te moeten steken in het bewijzen dat ik een goed docent ben, ben ik liever wijs. Het Schnabeladvies is geen verrijking voor wat ik belangrijk acht in mijn dagelijks… Lees verder »

Patrick Ubags
Gast

Spelherstel: “…ik gedwongen word…” Uiteraard, ik zou er zomaar mijn baan om kunnen kwijtraken.

Teja Bodewes
Gast
Teja Bodewes

Juist omdat onderwijs leerlingen moet voorbereiden op de toekomst vind ik het niet consistent dat leerlingen moeten leren (bladzijde 22) ‘over de grenzen heen te kijken’, maar dat vervolgens Frans en Duits uit het kerncurriculum worden gehaald en zelfs een vwo-er deze vakken uitsluitend als onderdeel van het domein Taal&Cultuur krijgt voorgeschoteld (bladzijde 52). Waar in ons omringende landen de Europese ambitie om meer vreemde talen dan alleen Engels te beheersen steeds meer wordt waargemaakt, worden vreemde talen bij ons steeds meer het kind dat met het badwater wordt weggegooid. De roep om concreet te maken wàt leerlingen dan moeten… Lees verder »

Patrick Ubags
Gast

“Leraren zouden nog onvoldoende zijn gehoord met het risico dezelfde fouten te maken als voorheen, namelijk het onderwijsvernieuwing, zonder inbreng en regie van leraren. Met deze afwijzing lijkt het plots gelegitimeerd om het hele advies naar de prullenbak te verwijzen. ” Dat is een koppeling van feiten en eigen interpretatie die iets te veel aan drogreden bevat, Hartger. Nee hoor, er wordt helemaal niets naar de prullenbak verwezen, tenzij in columns. En ja hoor, achteraf moeten de meeste leraren alsnog gemobiliseerd worden om mee te doen. Sinds wanneer en door wie is het gelegitimeerd om iets aan te nemen zonder… Lees verder »

Category

onderwijs, praktijk