11 november 2014 
In mijn rubriek in Van Twaalf tot Achttien (paul) heb ik in het laatste nummer een vraag gekregen over “Zelfeffectiviteit” van Sjoerd, docent Natuurkunde en NLT. Hij schreef:
Dag Paul,
Ik weet dat je een kritisch volger bent van alles wat mensen beweren over leerlingen en zelfsturing. Je hebt daar al vaker over geschreven, ook in Van Twaalf tot Achttien. Nu kom ik de laatste tijd steeds vaker het woord zelfeffectiviteit, gekoppeld aan motivatie tegen. En dat leidt samen dan weer tot meer zelfstandig leren. Ik zou het waardevol vinden als je aan deze begrippen aandacht kon besteden in het licht van je eerdere artikelen.
Dank je, ik lees je bijdragen altijd met veel aandacht,
Sjoerd, docent Natuurkunde, en NLT
Hier mijn antwoord
Beste Sjoerd,
Wat jij in jouw vraag noemt ‘zelfeffectiviteit’ ken ik vooral onder de noemer self-efficacy. Dit is geen nieuw begrip, maar een begrip dat werd gelanceerd door Albert Bandura in 1977. Self-efficacy is op te vatten als het geloof dat jij hebt in jouw eigen vermogen om een taak met een positieve resultaat uit te voeren. Dit heeft veel te maken met het geloof dat je zelf in staat bent om controle uit te oefenen over dingen die een invloed hebben op jouw leven. Bandura stelde dat mensen enkel aan iets beginnen als zij ook geloven dat zij zelf in staat zijn om de nodige stappen uit te voeren. Hebben zij dat gevoel van haalbaarheid niet, dan beginnen zij er niet aan, zelfs als zij menen dat zij de uitkomsten wel zouden kunnen beïnvloeden.
Ik moet eerlijk zeggen dat ik een beetje moeite heb met de koppeling van zelfeffectiviteit aan motivatie en vervolgens aan zelfstandig leren, ook al hebben deze zaken een aantal dingen gemeen en lijken ze soms op elkaar. Ik zie het een beetje anders. Onderzoekers hebben herhaaldelijk laten zien dat het hebben van een sterk gevoel van zelfeffectiviteit het goed presteren kan bevorderen. Verder bleek dat, in het algemeen, leerlingen met een sterk gevoel van zelfeffectiviteit het moeten uitvoeren van moeilijke taken vaak als een uitdaging zien en niet als een probleem. Zij worden helemaal opgenomen in hun (leer)activiteiten, stellen zichzelf uitdagende doelen en werken hard om die doelen te bereiken; zelfs al dreigt het te mislukken. Als het hun, ondanks het voorgaande, uiteindelijk niet lukt, leggen zij de schuld niet bij een ander (bijvoorbeeld bij de leraar) maar menen zij dat de schuld bij henzelf ligt. Zij zijn geneigd dan te denken – bijvoorbeeld – dat zij niet hard genoeg hebben gewerkt en dat zij volgende keer dus harder moeten werken. Of ze denken dat zij bepaalde kennis en/of vaardigheden missen en dat zij zich dus extra moeten inzetten om die te verwerven. Verder liet onderzoek zien dat deze zelfeffectiviteit ook sterk gerelateerd is aan, en zelfs een veroorzaker kan zijn van wat men ‘een gevoel van agency’ noemt. Agency is het gevoel dat je iets (bv. het welslagen van iets of de keuze om iets te doen) in eigen hand hebt en niet dat het in handen ligt van iets of iemand anders zoals de leraar, medestudenten, de omstandigheden of zelfs de toets. Men zegt dat dit gevoel van agency eigenlijk de sleutel is voor het zelf kunnen reguleren van het leren.
Met andere woorden, zelfeffectiviteit en het gedrag dat daarmee gepaard gaat lijkt misschien veel zowel op motivatie en als op zelfstandig leren (bijvoorbeeld het harder werken en het zelf stellen van leerdoelen). Maar de oorzaak van het gedrag is heel anders. Wel is het zo dat het kweken en versterken van een gevoel van zelfeffectiviteit van leerlingen een zeer gunstig effect kan hebben op wat er geleerd wordt én op hoe er geleerd wordt. Maar een hoge mate van zelfeffectiviteit vormt echter geen garantie, want op de loer ligt zelfoverschatting en dat kan weer leiden tot zowel mislukking als demotivatie.
paul
Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191-215. Available at http://www.uky.edu/~eushe2/Bandura/Bandura1977PR.pdf
Heb je een vraag voor mij? Stel die op http://www.van12tot18.nl/archief/verschenen-nummers/2-ongecategoriseerd/279-vragen-aan-paul
Volg mij ook op Twitter: @P_A_Kirschner
Blogcollectief Onderzoek Onderwijs 
Dit is op Leren.Hoe?Zo! herblogd.
LikeLike
Het is aardig om te lezen, hoezeer de theorie (en het onderzoek) van Bandura verweven is met het onderzoek van Carol Dweck (Dweck, 2000) naar de rol van overtuigingen, die men over zichzelf heeft en de relatie die dit heeft met de bereidheid om hard te werken en de lat voor zichzelf hoog te leggen. Uit haar onderzoek komen verschillende houdingen tevoorschijn die leerlingen hebben ten opzichte van slagen of falen:
1. leerlingen schrijven hun resultaat aan zichzelf toe (ik kreeg een goed cijfer omdat ik goed werk heb laten zien) of aan omstandigheden buiten hun macht (ik kreeg een goed cijfer omdat de vragen makkelijk waren);
2. leerlingen schrijven het resultaat toe aan constante (ik haalde een goed cijfer, omdat ik slim ben) of veranderlijke factoren (ik een haalde goed cijfer, omdat ik hard heb gewerkt);
3. de mate waarin leerlingen de factoren, die leiden tot succes of falen generaliseren ( ik ben hier goed in, dus ben ik overal goed in, of, ik ben hier slecht in, maar dat wil niet zeggen, dat ik overal slecht in ben).
Leerlingen met de beste resultaten schrijven zowel slagen als falen toe aan interne, veranderlijke factoren, die alleen voor dit specifieke geval gelden:
“dit zegt niets over de volgende keer, het ligt aan mij en ik kan hier verandering in brengen.”
Deze leerlingen zijn bereid het hardst te werken en hebben er geen moeite mee om de lat hoog te leggen.
Zij heeft ook laten zien, dat de manier waarop we feedback geven aan leerlingen over hun prestaties invloed heeft op de opvattingen die leerlingen over zichzelf hebben. Als je indirecte, procesgerichte feedback geeft, dan is de kans het grootst, dat leerlingen bereid zijn om harder te gaan werken of de lat hoger te leggen.
John Hattie heeft laten zien, dat de mate van zelfsturing, die je een leerling kan geven samenhangt met de mate waarin hij de stof beheerst (Hattie, J., & Timperley, H. 2007)
Hoewel leerlingen met een hoge mate van self-efficacy (ik krijg die wanstaltige vertaling niet uit mijn toetsenbord), bereid zullen zijn om hard te werken en de lat hoog te leggen, wil dit nog niet zeggen, dat zij altijd zelfstandig kunnen leren. Daarnaast kunnen we het gevoel van self-efficacy proberen te beïnvloeden, maar garanties dat dit lukt hebben we het niet.
Dweck, C. S. (2000). Self-theories: Their role in motivation, personality, and development., Psychology Press.
Hattie, J., & Timperley, H. (2007). ” The power of feedback. .” Review of Educational Research 77(1): 81–112.
LikeLike