De Kunst van Elkaar Doceren

Neal Whitman en Jonathan Fife (1988) schreven ooit een mooi rapport over peer teaching, een onderwijsaanpak waarbij leerlingen de lesstof aan elkaar uitleggen. Zij behandelden onder meer de voordelen, de psychologische onderbouwing en de implementatie daarvan.

Ze signaleerden dat we sinds de jaren zestig van de vorige eeuw weten dat het elkaar iets doceren een positief leereffect heeft voor zowel de vertellers als de luisteraars. Het voordeel voor de vertellers ligt in het herhalen en organiseren van wat zij gaan vertellen. Hierdoor begrijpen zij de stof beter. De luisteraars profiteren, omdat zij iets horen dat dichter bij hun eigen niveau ligt dan wat er in het boek staat of wat de docent vertelt (denk aan Vygotski’sZone van de naaste ontwikkeling).

Onthouden
Tot zover de geschiedenis. Onlangs verscheen een artikel met twee opmerkelijke onderzoeken over peer teaching (Nestelojko et al., 2014). Deelnemers aan de onderzoeken werd verteld dat zij na bestudering van een leertekst óf getoetst zouden worden óf de inhoud aan een ander moesten ‘doceren’. In werkelijkheid moesten de deelnemers in het ene onderzoek een vrije tekst schrijven over wat ze zich van de inhoud herinnerden en in het andere een toets maken.

Deelnemers die dachten dat zij de stof moesten doceren, schreven teksten die vollediger en beter georganiseerd waren. Ook scoorden zij hoger op de toets dan de mensen die dachten een toets te krijgen. Met andere woorden, de deelnemers hoefden de stof niet eens echt te doceren – alleen maar te dénken dat zij dat zouden moeten doen, was voldoende om beter te leren.

Dieper leren
Zijn er kanttekeningen? Ja. Een eerste is te vinden in twee onderzoeken van Fiorella en Mayer (2013). Hun aanpak was vergelijkbaar als hierboven beschreven, maar met een paar verschillen. Zo lieten ze een deel van de deelnemers daadwerkelijk de stof aan medeleerlingen doceren. Hun eerste onderzoek liet zien dat direct na het bestuderen van de stof beide ‘doceergroepen’ beter leerden dan een controlegroep die verteld was dat zij een toets over de stof zouden krijgen. In hun tweede onderzoek maakten deelnemers de toets een week na het bestuderen van de stof. Toen bleek alleen nog de groep die daadwerkelijk doceerde, beter te leren. Hun conclusie was dat door werkelijk over de stof te doceren dieper en duurzamer geleerd wordt.

Een tweede kanttekening is de vraag wie het meeste profiteert van deze aanpak. Gottlieb en collega’s (2014) deden onderzoek waarbij lerenden afwisselend de rol van verteller en luisteraar hadden. Ze wilden nagaan of peer teaching verschillend zou uitpakken voor leerlingen met een verschillend kennisniveau. De eerste resultaten lieten zien dat de minder goede leerlingen (qua niveau de onderste 25% van de deelnemers) het dankzij peer teaching beter deden. Er was daarentegen geen verschil in leren voor de overige 75%. Voorzichtig stellen de onderzoekers dat peer teaching misschien beter werkt voor leerlingen die onderaan de ladder staan.

Maar ook met deze kanttekeningen is duidelijk dat peer teaching werkt, zelfs als het alleen gaat om de gedachte dat je iets aan een ander moet uitleggen. Ik zeg: doen!

FYI: Ik ben Paul Kirschner, hoogleraar Onderwijspsychologie aan de Open Universiteit, en ik kiest tweemaandelijks de krenten uit recent internationaal onderzoek. Dit artikel is verschenen in het novembernummer van Didactief. 

Volg mij op Twitter @P_A_Kirschner

Kijk op http://www.didactiefonline.nl voor bronnen en  achtergrondinformatie en ook voor het oorspronkelijke artikel: 

http://www.didactiefonline.nl/component/content/article/47-uncategorised/12164-de-kunst-van-elkaar-doceren

Bronnen:

Expecting to teach enhances learning and organization of knowledge in free recall of text passages (John F. Nestojko & Dung C. Bui & Nate Kornell & Elizabeth Ligon Bjork)

The relative benefits of learning by teaching and teaching expectancy (Logan Fiorella & Richard E. Mayer)

Peer Teaching. To Teach is To Learn Twice (Neal A. Whitman)

About Paul Kirschner

Paul A. Kirschner is Universiteishoogleraar aan de Open Universiteit. Daarvoor was hij hoogleraar Onderwijspsychologie en directeur van het Fostering Effective, Efficient and Enjoyable Learning environments (FEEEL) programma aan het Welten-instituut (OU).. Hij is ook Visiting Professor Onderwijs met een leerstoel in Leren en Interactie in de Lerarenopleiding aan Oulu University (Finland). Hij is een internationaal erkende expert op zijn gebied en heeft zitting gehad in de Onderwijsraad in de periode 2000-2004 en is tegenwoordig lid van de Wetenschappelijk Technische Raad van SURF. Hij was President van de International Society for the Learning Sciences (ISLS) in de periode 2010-2011 en is tevens Fellow van de American Educational Research Association (en de eerste Europeaan die deze eer ontving). Hij is redacteur bij de hoog aangeschreven wetenschappelijke tijdschriften Journal of Computer Assisted Learning en Computers in Human Behavior, en hij is auteur van Ten steps to complex learning (Routledge/Erlbaum). Hij schrift ook regelmatig voor Didactief (de kolom KirschnerKiest over wat docenten kunnen met wetenschappelijke resultaten) en voor Van 12-18. In maart verscheen zijn nieuwe boek Urban Myths about Learning and Education. Hij wordt gezien als expert op veel gebieden en vooral computerondersteund samenwerkend leren (CSCL), het ontwerpen van innovatieve, elektronische leeromgevingen, mediagebruik in het onderwijs en het verwerven van complex cognitieve vaardigheden.

3 Reacties to “De Kunst van Elkaar Doceren”

  1. Dit is op X, Y of Einstein? herblogden reageerde:

    Zeer interessant stuk van Paul Kirschner (zoals steeds).

    Like

Trackbacks/Pingbacks

  1. De Kunst van Elkaar Doceren | MLI at HR - 10 november 2014

    […] De Kunst van Elkaar Doceren. […]

    Like

  2. De Kunst van Elkaar Doceren | nobsters - 11 november 2014

    […] De Kunst van Elkaar Doceren. […]

    Like

Geef een reactie of deel je eigen ervaringen. Graag met je eigen naam ondertekenen, geen pseudoniemen. Anonieme reacties worden verwijderd.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: