16 oktober 2016 
Onderwijsonderzoekers zoals Paul Kirschner bekritiseren onderzoekend leren en pleiten voor meer geleide instructie, omdat dit effectiever zou zijn. De auteur vindt deze discussie onnodig en stelt dat goede leraren een balans vinden tussen beide methoden, afhankelijk van de situatie en het leerdoel.
Wat is effectief onderwijs?
Veel onderzoekers richten zich op meetbare resultaten, zoals toetscijfers. Echter, volgens Gert Biesta bestaat goed onderwijs uit drie domeinen:
- Kwalificatie (kennis en vaardigheden),
- Socialisatie (voorbereiding op de samenleving),
- Subjectificatie (persoonlijke ontwikkeling).
Huidig onderwijs richt zich vooral op kwalificatie, terwijl onderzoekend leren juist de andere twee domeinen versterkt. Het bevordert zelfstandigheid, kritisch denken en creativiteit, en is daarom essentieel voor de vorming van leerlingen.
Onderzoekend leren in de praktijk
In een project voor 4-vwo over trebuchets (middeleeuwse werptoestellen) werd een combinatie van theoretische instructie en zelfstandig onderzoek toegepast. Leerlingen gebruikten natuurkundige principes om hun ontwerpen te berekenen en te testen. Sommigen gingen zelfs verder dan gevraagd, wat hun motivatie en begrip toonde.
De auteur concludeert dat een mix van geleide instructie en onderzoekend leren het meest effectief is. Het project toonde aan dat leerlingen zowel de theorie begrepen als vaardigheden als samenwerking en creativiteit ontwikkelden. In plaats van het debat te blijven voeren, pleit de auteur ervoor om in de praktijk te blijven werken met beide onderwijsvormen.
Lees het volledige artikel op Wij-leren.nl via deze link: https://wij-leren.nl/ontdekkend_leren,_waarom_eigenlijk_niet.php
Blogcollectief Onderzoek Onderwijs 
Beste Dick,
Dank voor dit belangrijke tegengeluid. Ik ben het met jou eens dat modern onderwijs en de bewuste leraar uit moet gaan van een multidisciplinaire pedagogisch didactische aanpak. Waar het om gaat is afstemming op wat leerlingen nodig hebben om verder en dieper te komen met de leerstof. Gepersonaliseerd Leren, zoals ik dat zie, is matchen en stretchen! Met een eenzijdige focus op cognitieve doelen doen wij hele generaties van kinderen ernstig te kort.
Hartelijke groet,
Mike Nikkels
LikeLike
Hier sluit ik me volledig bij aan Dick. Vorig jaar heb ik vanuit het Erasmus Plus project deelgenomen aan een traject: Praktische Differentiatie. Daar hebben we kennis gemaakt met de “Hele taak eerst” aanpak. Kort gezegd, je laat de leerling beginnen met een wat grotere taak, waar bij je allerlei bouwstenen klaar zet om op maat ondersteuning te bieden. Scholen aanzet heeft hier een mooie kwaliteitskaart voor gemaakt. http://www.schoolaanzet.nl/thematische-inhoud/detail/kwaliteitskaart-verhogen-prestatiemotivatie-llen/ Leerlingen gaan vanuit een probleemstelling denken over een oplossing of oplossingsrichting. Daarbij zullen ze op onderzoek uit moeten en wellicht zul je ze geregeld ook ondersteuning moeten geven. Ik heb gemerkt dat goede leerlingen dit uitdagend vinden, meer gemotiveerd zijn, en minstens tot gelijke resultaten komen op toetsen. Meeste winst zie ik in de ontwikkeling van hun metacognitieve vaardigheden. Ze leren oplossingsstrategiën, ze winnen aan zelfvertrouwen, ze leren hoofd- en bijzaken scheiden en ga zo maar door. Het is zoals jij zegt een onderdeel van je rijk repertoire van uiteenlopende lesaanpakken.
LikeLike
Mooi practicum, Dick! Ik zie niet wat dit met zelf-ontdekkend leren als dominante onderwijsfilosofie van doen heeft. Zelf-ontdekkend leren vind je bv in ‘realistisch rekenen’—met alle gevolgen van dien—echt iets anders dan een uitgebreid practicum. In het lang uitgesponnen lijntje op twitter (boeiend voor de ontwikkeling van gedachten, niet om voor het nageslacht te bewaren) lijkt het discussiethema: wetenschappelijk onderzoek en de leraar, hebben zij elkaar iets te vertellen? Daar is een prachtig platform voor: ResearchEd Amsterdam.
Grote actuele controverse waar je met je blog aan raakt: gaat het in onderwijs om kennis of om (generieke) vaardigheden? Om psychologie of om ideologie? Domein-specifieke vaardigheden zijn niet het probleem (het denken van de schaker, wiskundig probleemoplossen, enz). Maar generieke vaardigheden, ook wel de vaardigheden van de 21e eeuw genoemd, bestaan niet. Zoals we op twitter ook wel met elkaar discussiëren over de band van blogs die wij of anderen hebben geschreven, zo ook hier: lees bijvoorbeeld mijn blog over de proloog van het nieuwe boek van E.D. Hirsch, Jr. ‘Why knowledge matters’: https://onderwijs2032sciencecheck.wordpress.com/2016/09/25/waarom-kennis-ertoe-doet-hirsch-gooit-schnabel-de-pechvogel-toe/
LikeLike
Beste Ben,
Dank voor je compliment.
Laten we eerst vaststellen waarover we het eens zijn; meer dan jij aanneemt op grond van mijn stuk.
21e eeuwse vaardigheden bestaan niet. Volkomen mee eens. Het gaat om vaardigheden die zo oud zijn als de mensheid – ceativiteit, samenwerking, probleemoplossende vaardigheden enz. Je zult mij dat begrip ook niet zien gebruiken.
‘Knowledge matters’ inderdaad. Het is niet een kwestie van kennis óf vaardigheden, maar van beide. Dat is, eerlijk gezegd, niet de vraag die het onderwijs nu bezig houdt althans, ik hoor het weinig.
ResearchEd is een prachtig platform, net als het platform waar jij net een reactie op hebt geschreven, OnderzoekOnderwijs.net. We hebben dat vier jaar geleden opgericht met hetzelfde doel: de resultaten van wetenschappelijk onderzoek ontsluiten voor leraren. Ons motto is: “Wij willen onderwijskundig onderzoek toetsen aan onze dagelijkse onderwijspraktijk en ervaringen uitwisselen over wat werkt en niet werkt in de klas. Daarbij laten we ons informeren door onderzoek, niet leiden.”
Dat laatste staat er niet voor niets. Ik stel vast dat onderzoekers vaak ver van de lespraktijk af staan en onderzoek doen waar we in de klas weinig mee kunnen. Het zal best waar zijn dat directe instructie effectiever is dan ontdekkend leren, als je effectief heel beperkt definieert. Veel van mijn collega’s en ik willen met ons onderwijs meer bereiken dan alleen de meetbare resultaten. Wij zijn niet alleen vakdocenten, maar ook pedagogen. En dan ervaren we lesgeven uitsluitend door middel van directe instructie als te beperkend.
Wat ik aan een onderwijsonderzoeker als Dylan Wiliam waardeer is dat hij niet alleen aan komt zetten met indrukwekkende metastudies, maar zijn ideeën in de praktijk uitprobeert door gewoon zelf weer voor de klas te gaan staan. Ik zou mijn gewaardeerde medebloggers/onderzoekers dan ook willen uitnodigen hetzelfde te doen. Dan hebben leraren en onderzoekers werkelijk iets om over te praten. Want voor wie doen die onderzoekers hun onderzoek, voor leraren en scholen of voor henzelf? Of moeten wij leraren alleen maar ademloos luisteren naar wat de wetenschap ons vertelt?
LikeLike
O ja, nog iets. Je vroeg je af wat mijn verhaal met ontdekkend leren te maken heeft. Je noemt de activiteit die ik als voorbeeld geef een uitgebreid prakticum. Dan ben ik waarschijnlijk niet duidelijk geweest. Een prakticum is een activiteit die helemaal volgens stricte procedures verloopt. Leerlingen doen een proef volgens een vast recept. Zoals je hebt kunnen lezen waren mijn leerlingen na het eerste uur theorie over mechanica vrij om zelf te experimenteren, zelf verbanden te ontdekken. Dat dat is gelukt blijkt o.a. uit die leerling die een formule afleidde waarmee hij die verbanden kon kwantificeren.
Het gaat dus niet om “zelf-ontdekkend leren als dominante onderwijsfilosofie”. Ik wil helemaal niet bewijzen dat ontdekkend leren beter is dan directe instructie. Dat zou net zo onzinnig zijn als het tegenovergestelde. Laten we geen controverses maken die er niet zijn. Ik pleit ervoor dat leraren veel verschillende gereedschappen kunnen gebruiken en zich niet dogmatisch aan een vastklampen. Waar ik moeite mee heb is dat onderzoekers zelfs het laatste restje ontdekkend leren willen uitroeien.
LikeLike
Beste Dick,
Discussie over onderwijs is bijna zo oud als de mensheid, is boeiend, en belangrijk. Omdat iedereen er verstand van heeft, doen velen er ook aan mee, en dat is prachtig. Er zit wel iets paradoxaals in: de discussie heeft de neiging telkens bij ‘Af’ te beginnen, en toch ook telkens opnieuw het gedachtegoed van oude denkers uit te werken. Dat schiet niet op, zoals de geneeskunde ook niet wilde opschieten, totdat er een begin werd gemaakt met empirisch onderzoek van het menselijk lichaam: opensnijden. Met onderwijs ligt dat iets minder eenvoudig dan met het menselijk lichaam, het is minder fysiek zal ik maar zeggen, maar laat zich evengoed empirisch onderzoeken. Dat empirisch onderzoek loopt al een tijdje, laten we zeggen vanaf de 19e eeuw. Doe daar niet zo moeilijk over, neem er kennis van. Mooi dat OnderzoekOnderwijs.net dat tot doelstelling heeft, ik werk er graag aan mee.
Die onderwijsdiscussie is een internationale: veel Westerse landen hebben vergelijkbare problemen/oplossingen in hun onderwijs, en anders zorgt Andreas Schleicher er wel voor dat ze dezelfde problemen krijgen. Geintje. Dan gaat het niet om franje en details, maar om de vraag waarom de onderwijsresultaten van Frankrijk in elkaar gedonderd zijn na invoering van de Wet-Jospin in 1989, waarom decennia eerder in de VS die resultaten waren gekelderd (leidend tot het tachtiger-jaren rapport ‘A Nation at Risk’), waarom Zweden de kwaliteit van zijn onderwijs heeft kunnen verkwanselen, en waarom Duitsland altijd al achterliep in internationale vergelijkingen. O ja, en waarom Nederland erin is geslaagd zijn goede rekenonderwijs in te ruilen voor het huidige raadseltjesrekenen en de daaruit voortvloeiende rekentoetsramp. Het gaat in al die gevallen om telkens hetzelfde gedachtegoed, en dat heeft gewoon een naam, het heet progressivisme. Het voorbeeld van het reken- en wiskundeonderwijs laat zien dat de ideeën een vertaling krijgen in bijvoorbeeld harde economische data: het kost een rib uit het lijf van ons BNP (Bruto Nationaal Product). Wat onze economie hard kan raken, raakt individuen waarschijnlijk nog harder, in een buitengewoon onaangename vorm van toenemende ongelijkheid. Die gevolgen zijn in de klas niet als zodanig waarneembaar, maar dat maakt ze niet minder belangrijk, helaas. Dit is mijn inzet, en mijn bijdrage. De strijd lijkt er een te zijn van David tegen Goliath, van wetenschap tegen het dominante gedachtegoed in het onderwijsveld. Die strijd gaan onderzoekers zeker niet winnen, maak je daar zorgen over 😉
LikeLike
Beste Ben
Ik maak grote bezwaren tegen jouw voorstelling van een strijd van David tegen Goliath. Er is helemaal geen strijd wat mij betreft. Ik heb ook helemaal geen probleem met wetenschappelijk onderzoek. Zou ook vreemd zijn voor een wetenschapper als ikzelf.
Ik heb moeite met het gebrek aan communicatie tussen beide beroepsgroepen en de voorstelling als zouden leraren massaal onwetenschappelijke methoden aanhangen. Leraren die nodig door wetenschappers moeten worden verlicht, bijvoorbeeld door neuromythen door te prikken. Heel nuttig, maar niet voldoende.
Zolang onderzoekers op hun torentje blijven zitten en vandaar allerlei wetenschappelijk onderbouwde adviezen naar beneden laten dwarrelen gaat die communicatie niet beter worden.
Wat empirisch kan worden onderzocht is helaas niet altijd datgene waar wij op zitten te wachten. Leraren worstelen met heel andere problemen dan de vraag of een bepaalde methode effectiever is dan een andere. Onze dagelijkse problemen vragen andere manieren van onderzoek, bijvoorbeeld door onderzoekers die zelf een tijdje voor de klas gaan staan.
Gelukkig zijn die onderzoekers er ook. Dylan Wiliam is er een voorbeeld van. Daarnaast hebben we veel aan onderzoekers als Ryan en Deci, Carol Dweck, Michael Whitley, Ron Ritchhart, Philippe Meirieu of Alison Gopnik. Collega’s zullen weer andere inspiratiebronnen noemen. Hun werk heeft betrekking op praktische vragen over motivatie, onderpresteren, vorming, ontwikkeling van het kind, ideeën die we direct in onze klassen kunnen toepassen.
Tenslotte, wij doen zelf ook onderzoek, voortdurend, terwijl wij nieuwe dingen uitproberen in onze klas en die verbeteren waar dat nodig is. Toegegeven, dat is geen dubbelblind, gerandomiseerd onderzoek met grote steekproeven, laat staan mega-meta-onderzoek. De uitkomsten hebben dan ook vaak maar beperkte waarde. Maar ze afdoen met “slechts anecdotisch bewijs” doet geen recht aan de ervaringen die leraren dagelijks verzamelen. Van die verhalen iets maken dat bredere geldigheid heeft zou een mooie taak zijn voor een ambitieuze onderwijsonderzoeker.
LikeLike
Grote bezwaren, grote bezwaren. De strijd ligt open en bloot, voor iedereen die wil zien is het zichtbaar; dicht bij huis is het voorbeeld natuurlijk het eindadvies van het Platform Onderwijs 2032, een stuk uit wat ik het onderwijsveld noem (dat zijn natuurlijk niet alleen leraren, zelfs niet in de eerste plaats leraren) en dat bepaald niet berust op enige relevante wetenschappelijke kennis. Ik heb dat toegelicht, en ga met dat toelichten nog wel een jaartje door, in mijn blogserie https://onderwijs2032sciencecheck.wordpress.com/2016/04/11/het-advies-van-platform-onderwijs-2032-is-het-wetenschappelijk-verantwoord/ Als die analyse niet deugt, en de bronnen onbetrouwbaar zijn, dan hoor ik de argumenten daarvoor graag.
“ …. praktische vragen over motivatie, onderpresteren, vorming, ontwikkeling van het kind, ideeën die we direct in onze klassen kunnen toepassen.”
Dat is psychologie, Dick. Dat is waar ik het voortdurend over heb.
LikeLike
“Dat is psychologie.” Wat wil je me daarmee zeggen?
LikeLike
Als iemand je schrijft ‘Dat is natuurkunde’, dan weet je toch ook wat is bedoeld?
LikeLike
Ben, ik heb er geen behoefte aan dat jij het vuurtje weer eens gaat opstoken. We hebben met een groep zogenaamde ‘voorstanders’ en ‘tegenstanders’ van Onderwijs2032 de koppen bijelkaar gestoken om te bekijken waar we elkaar in vonden. Daaruit kwam dat we als leraren met hart en ziel meer overeenkomsten hadden dan in die ongelukkige twitterdiscussie dit voorjaar bleek. Dat heeft vervolgens geleid tot de bekende brandbrief die inmiddels door een paar duizend leraren is ondertekend.
Ik ben meer van mensen bijelkaar brengen. Als jij er een strijd van wilt maken, ga je gang, maar doe dat ajb op je eigen platform. De blog waar jij op reageerde gaat helemaal niet over 2032. Dus hou je aan het onderwerp.
LikeLike
I rest my case. Laten we bij een andere gelegenheid eens aftasten hoe we een dialoog op gang kunnen krijgen.
LikeLike
Excuus, per abuis weer op mijn WordPress-account gereageerd.
LikeLike
Je laatste commentaar nog eens nalezend – is dit nou de manier waarop je mensen bij elkaar wilt brengen?
LikeLike
Wat was niet duidelijk?
Dit stuk gaat helemaal niet over 2032 maar over ontdekkend leren. Als jij dat er met de haren bij wilt slepen en er bovendien een controverse van wilt maken, zie ik niet hoe dat het denken over ontdekkend leren verder helpt. Dan vraag ik je vriendelijk voor je strijd tegen 2032 een ander podium te kiezen.
Wat is het probleem?
LikeLike