28 december 2022 
Inleiding
In zijn boek Wereldgericht Onderwijs zet Gert Biesta de focus op het begrip subjectificatie, een kernbegrip in zijn werk dat hij verbindt aan het curriculum en de rol van de leraar. Dit essay biedt een reflectie op Biesta’s inzichten, gericht op de rol van macht, kwetsbaarheid, klassenmanagement, en de dynamiek tussen leraren en ouders.
Macht en Kwetsbaarheid
Macht speelt een cruciale rol in het onderwijs, zoals geïllustreerd door een voorbeeld uit Elisabeth Strout’s boek Niets is onmogelijk. Hier wordt een lerares geconfronteerd met brutale opmerkingen van een leerling. Haar reactie laat zien hoe machtsuitoefening en kwetsbaarheid hand in hand gaan. Biesta benadrukt dat leraren zich bewust moeten zijn van hun machtspositie en de mogelijke conflicten die hieruit voortvloeien.
Klassenmanagement en Subjectificatie
Klassenmanagement wordt vaak gezien als essentieel om machtsconflicten te beheersen, maar Biesta stelt dat goed onderwijs deze managementtechnieken overstijgt. Subjectificatie biedt een alternatieve benadering waarin de leraar en leerling beide als subjecten worden gezien, wat een meer gelijkwaardige en pedagogische relatie bevordert.
De Leraar als Mens
Het tweede deel van het essay richt zich op de kwetsbaarheid van de leraar als mens. Biesta’s inzichten helpen bij het begrijpen van de persoonlijke dimensies die een rol spelen in het onderwijs. Dit vraagt om een curriculum dat niet alleen kennis en vaardigheden overbrengt, maar ook aandacht heeft voor de persoonsvorming van zowel leraren als leerlingen.
Curriculum en Persoonsvorming
Een curriculum dat aandacht heeft voor subjectificatie biedt ruimte voor persoonlijke groei en reflectie. Biesta pleit voor een benadering waarin de leraar zichzelf ook als subject beschouwt, wat leidt tot een dynamischer en interactiever onderwijsproces.
Vrijheid en Verantwoordelijkheid
Vrijheid en verantwoordelijkheid zijn sleutelbegrippen in Biesta’s werk. Hij benadrukt dat leerlingen niet slechts objecten van onderwijs zijn, maar actieve deelnemers die leren door verantwoordelijkheid te nemen en hun eigen keuzes te maken binnen het curriculum.
Ouders en de Schoolleider
De rol van ouders en schoolleiders komt in het laatste deel van het essay aan bod. Biesta benadrukt het belang van een constructieve dialoog tussen leraren, ouders, en schoolleiders, waarbij subjectificatie ook hier een centrale rol speelt. Dit vraagt om leiderschap dat ruimte biedt voor kwetsbaarheid en persoonlijke groei.
Conclusie
Biesta’s benadering van wereldgericht onderwijs en subjectificatie biedt een waardevol kader voor het heroverwegen van de rol van macht, kwetsbaarheid, en persoonsvorming in het onderwijs. Het vraagt om een curriculum en schoolleiderschap die deze dimensies erkennen en integreren in de dagelijkse praktijk, waardoor zowel leraren als leerlingen zich als volwaardige subjecten kunnen ontwikkelen.
Lees het volledige artikel op Wij-leren.nl via deze link: https://wij-leren.nl/wereldgericht-onderwijs-schoolleiderschap-1.php
Deel 2 van dit essay met: Kwetsbaarheid en de leraar als mens, en Curriculum en de persoon van de leraar – en de schoolleider?
Blogcollectief Onderzoek Onderwijs 
Als je denkt aan de manier waarop Foucault schrijft over “asujettissement”, dan is klassenmanagement inderdaad een heel duidelijke vorm van subjectificatie. Niet voor niets vermeldt Foucault ook de school als een voorbeeld van een instelling die gebaseerd is op Jeremy Benthams idee van het panopticon, de gevangenis waarin alles en iedereen altijd kan worden gezien, en op die manier “gesubjectiveerd” wordt. In deze tijden van meetbaarheid en constante digitale zichtbaarheid is dat misschien niet eens zo’n overtrokken vergelijking.
LikeLike
Met name de leerlingen in vmbo-basis en vmbo-kader snakken naar leraren die op een koord balanseren tussen orde houden en het kind echt zien.
Zonder orde kan geen enkel kind gezien worden.
Zonder het kind zien kan er geen sprake zijn van orde in het lokaal.
Zonder orde is er geen ruimte voor leerlingen om te leren.
Zonder ruimte om te leren is er in een lokaal geen orde.
Lesgeven is ontzettend moeilijk en makkelijk tegelijk.
De makkelijkheid zit in het opdoen van kennis en vaardigheden om verder te komen met leerlingen.
De moeilijkheid zit in de lagen om het klaslokaal heen die allemaal een mening hebben over het proces in die ruimte.
Een mening die vaak serieuzer wordt genomen dan de mening van diegene die samen het proces vormen.
LikeLike