Eindtoets als ‘second opinion’ is al meer dan goed is voor een kind

 

‘Eindtoets nog steeds genegeerd’, kopte de Telegraaf. ‘Deel scholen slaat advies eindtoets in de wind’, kopte het AD. En staatssecretaris Sander Dekker die belooft de Inspectie op de scholen af te sturen die zich niet laten overtuigen door de uitkomsten van de eindtoets. Wat is hier aan de hand en hoe terecht is de verwijtende ondertoon?

 

Sinds twee jaar is de afname van de eindtoets voor de leerlingen in groep 8 verplaatst naar later in het schooljaar. De school zelf is leidend als het gaat om het schooladvies. Mocht de toets alsnog aantonen dat een kind meer zou kunnen dan de school adviseerde, dan moet de school het advies heroverwegen. De eindtoets is een ‘second opinion’ geworden. En meer dan terecht. De toets is een momentopname en gaat alleen over rekenen en taal (en dan vooral lezen en spelling). En gelukkig gebeurt er in het onderwijs meer en zijn ook andere vaardigheden van belang in het kader van een goede doorstroom.

 

En toch staan de scholen in een negatief daglicht in het debat over het schooladvies. Omdat scholen bij een substantieel deel van de leerlingen anders (lees fout) adviseren dan de eindtoets doet, zouden ze niet goed bezig zijn. Hoezo? We willen dat scholen anders kijken en anders wegen. Dan kan het zijn dat ze anders blijven adviseren. Of ziet de Sander Dekker de ‘second opinion’ toch als norm waaraan de schooladviezen en dus de leerkrachten worden afgemeten in plaats van andersom?

 

De basiseindtoets is van meet af aan bedoeld geweest om kinderen te selecteren voor het vervolgonderwijs. Hoewel nergens zo expliciet benoemd of beschreven worden onze kinderen al jaren volgens een vaste verdeelsleutel verdeeld over de verschillende varianten van het voortgezet onderwijs: grofweg 20% krijgt een vwo-advies, de volgende 30% een havo-advies en de overige 50% wordt verdeeld over de verschillende niveaus van het vmbo. Dat betekent dat als de leerlingen in Nederland steeds vaardiger worden dat er niet meer kinderen een vwo-advies krijgen. En als de leerlingen steeds zwakker worden, krijgt nog steeds 20% een vwo-advies. We hebben kortom te maken met een selectie-toets met een relatieve norm. Een kind met een zelfde vaardigheid zou in het ene jaar een ander schooladvies kunnen krijgen dan in een ander jaar. Simpelweg omdat je afhankelijk bent van de scores van alle andere kinderen die de toets op hetzelfde moment maken. Hoe kun je dan van leerkrachten verwachten dat ze één op één hetzelfde voorspellen als de toets? Dat is in zichzelf een onmogelijke opdracht. Het is geen leerkracht te verwijten dat hij niet weet hoe alle kinderen in Nederland zullen scoren en hoe ze vervolgens verdeeld zullen worden over de verschillende niveaus van voortgezet onderwijs. Als we willen dat leerkrachten goed gaan voorspellen, dan zullen we heldere profielen voor het vervolgonderwijs moeten hebben waar ze hun leerlingen mee kunnen matchen. En dat vraagt om een andersoortige basiseindtoets: een toets gebaseerd op heldere, inzichtelijke doelen die gekoppeld zijn aan de verschillende vormen van voortgezet onderwijs. Zolang we blijven selecteren met een relatieve norm doen we er goed aan om zeer genuanceerd te kijken naar de uitkomsten van de basiseindtoets en zou een meer open mind van de Staatssecretaris in de richting van onze professionals in het onderwijs gepaster zijn.

 

About karenheij

In 1988 ben ik afgestudeerd als toegepast taalkundige, gericht op toetsing van taalvaardigheid. Vanaf 1989 ben ik werkzaam geweest bij Bureau ICE waarvan de laatste 14 jaar als directeur. In die rol heb ik me bezig gehouden met alles wat met toetsing te maken heeft, van itemconstructie tot het bedenken van nieuwe vormen van toetsing en examinering, van het geven van trainingen tot het adviseren over beleid op het gebied van toetsing en examinering. Vanaf 1 april 2016 buig ik me als zelfstandig toetsexpert over de cultuur van toetsen in Nederland.

2 Reacties to “Eindtoets als ‘second opinion’ is al meer dan goed is voor een kind”

  1. Heel goed weergegeven. Mijn bekroop gisteren exact hetzelfde gevoel. Ik maak als conrector brugklas, verantwoordelijk voor de aanmelding en plaatsing van nieuwe leerlingen hetzelfde gevoel. Een second opinion is een tweede mening toch? Die bestaat naast een eerste…….
    Verder weet ik uit ervaring dat juist de leerkrachten van de basisschool de laatste jaren zeer professioneel bezig zijn met het geven van adviezen. Dat juist zij heel weloverwogen besluiten om het advies soms niet aan te passen op grond van de uitslag van de eindtoets getuigt van professioneel handelen. Ik weet dat zij de afgelopen twee jaren nogal eens onder druk gezet werden door ouders en dat zij desondanks op grond van harde en zachte gegevens besloten om het advies juist niet aan te passen. Dit alles in het belang van de leerlingen.
    Ik vind dat de staatssecretaris al deze professionele collega’s in het primair onderwijs groot onrecht aandoet. Het maakt het werken in het mooie onderwijs er weer niet gemakkelijker op.

    Marion Hagdorn
    conrector brugklas Revius Lyceum Doorn

    Like

  2. Dit is op The Sausage Machine herblogden reageerde:
    Deze week nog hoorde ik pedagoog en onderwijsexpert Pedro De Bruyckere n.v.a. de sterke toename van betaalde bijlessen in het Vlaams onderwijs (basis en secundair/voortgezet) nog uithalen naar het ‘gesloten’ Nederlandse systeem dat er met de hakbijl tegenaan gaat. Ik heb nooit begrepen hoe dat open en vooruitstrevende Nederland zo’n verstikkend en beperkend onderwijssysteem blijft huldigen sinds ik de discussies over de eindtoetsen voor Nederlands ben beginnen volgen. Onderwijzen, dat is niet het wonder wijzen, niet het creatieve en inspirerende en motiverende in de leraar aanspreken: hij / zij moet vooral en voornamelijk teachen to the test. En wat test die test!?

    Like

Geef een reactie of deel je eigen ervaringen. Graag met je eigen naam ondertekenen, geen pseudoniemen. Anonieme reacties worden verwijderd.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: