26 september 2016 
In deze dialoog tussen Dick van der Wateren en Hartger Wassink wordt de discussie over autonomie, verbinding en verantwoordelijkheid in het onderwijs verder uitgediept. Beiden benadrukken het belang van samenwerking tussen leraren, schoolleiders en bestuurders om het onderwijs te verbeteren.
Autonomie versus verbinding:
Dick benadrukt dat de oproep voor meer autonomie in de Brandbrief niet bedoeld is om verdeeldheid te zaaien, maar om de regie over onderwijsontwikkeling bij de beroepsgroep van leraren te leggen. Het gaat om collectieve autonomie, waarbij leraren samen verantwoordelijkheid nemen voor het onderwijs. Hartger stelt voor om autonomie te vervangen door verbinding, omdat verbinding tussen leraren, leerlingen, ouders en bestuurders essentieel is voor goed onderwijs.
Verantwoordelijkheid en openheid:
Hartger wijst op het belang van verantwoordelijkheid en openheid. Bestuurders en schoolleiders hebben een voorbeeldrol in het geven en vragen van verantwoording. Wanneer zij open zijn over hun beslissingen en overwegingen, ontstaat er ruimte voor dialoog en vertrouwen. Dick voegt hieraan toe dat leraren ook meer openheid moeten tonen en samen moeten werken in netwerken om ervaringen uit te wisselen.
Praktijkvoorbeeld:
Hartger deelt een voorbeeld van een beginnende leraar die moeite had met lesgeven. Ondanks dat leerlingen, ouders en collega’s de problemen zagen, werd er niets gedaan. Dit illustreert het gebrek aan collectieve autonomie en open gesprekken over problemen in het onderwijs. Een oplossing zou zijn om tijd te creëren voor reflectie en samenwerking, waarbij ook leerlingen en ouders betrokken worden.
Conclusie:
Dick en Hartger zijn het erover eens dat een sterke beroepsgroep van leraren, ondersteund door dienend leiderschap van bestuurders en schoolleiders, essentieel is voor onderwijsvernieuwing. Autonomie, verbinding en verantwoordelijkheid gaan hand in hand. Door open gesprekken te voeren over wat goed onderwijs is en hoe dat bereikt kan worden, kunnen leraren, bestuurders en schoolleiders samenwerken aan beter onderwijs.
Oproep:
De discussie benadrukt het belang van tijd en ruimte voor leraren om na te denken over hun vak en samen te werken aan onderwijsvernieuwing. Alleen door verbinding en verantwoordelijkheid kan het onderwijs verbeteren en aansluiten bij de behoeften van leerlingen en de samenleving.
Lees het volledige artikel op Wij-leren.nl via deze link: https://wij-leren.nl/tijd_en_collectieve_autonomie.php
Blogcollectief Onderzoek Onderwijs 
Dank Dick en Hartger voor jullie reacties. We moeten waken dat goede argumenten gelardeerd worden met drogredenen. Ik ben het met Dick eens dat het zwaartepunt bij hoogopgeleide onderwijsuitvoerders dient te liggen. Docenten moeten kwaliteit internaliseren en transfereren. Dus geen onverschillig personeelsmanagement met zo groot mogelijke flexibele schillen en bedrijfsmatige standaardisatie en onderwijsonvriendelijke efficiëntie als uitgangspunt.
En ik zie dat Buurtzorg een goed voorbeeld is van hoe dat kan. Overigens zijn er ook goede voorbeelden in het onderwijs zelf, zie Tegenlicht: http://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/kijk/afleveringen/2014-2015/onderwijzer-aan-de-macht.html
Juist het denken vanuit de urgentie van bestuurslagen heeft de ontwikkeling van professionaliteit en kwaliteit van de docent klein gehouden. En de beroepsgroep te ver uit elkaar gespeeld. Het voorbeeld van Hartger over de worstelende docent die geen begeleiding krijgt toont haarfijn aan waar de bestuurlijke prioriteiten te vaak niet liggen: het primaire proces. Soms leidt die bestuurlijke onverschilligheid zelfs tot een dramatisch faillisement waarbij altijd leerlingen en docenten de dupe worden en nooit de bestuurlijke laag zich hoeft te verantwoorden.
Van beoordeling, werving en selectie vanuit wat goed onderwijs en een goede docent is, tot scholing; de docent mag er nog steeds te vaak niet zelf over gaan.
Als we dan gaan vernieuwen, begin dan bij een verandering die werkt. Dus sla de docent niet over maar begin er. En hulde voor de bestuurder die het systeem durft te kantelen en zichzelf dienstbaar aan de onderwijskwaliteit durft op te stellen.
LikeLike
Hoi Allemaal,
Erg leuk allemaal. Maar wat mij is opgevallen, is dat de docenten heel bevlogen zijn, maar dat enige vorm van structurele kanalisering heel vaak ontbreekt. In vergaderingen of overleggen vliegen sommige collega’s volledig uit de bocht met hun ideeën. Iedere vakgroep praat voor eigen parochie en afstemming over een goede en praktische leerlijn ontbreekt. Dit komt ook omdat veel leidinggevende niet bij machte zijn om dit proces goed te sturen en omdat zij het overzicht niet kunnen houden. Hierdoor gaat heeeeel veeeel tijd verloren en uiteindelijk is er een slecht werkende, onpraktische leerlijn voor bijv. de hele opleiding. Zo gaat veel creativiteit en passie verloren, omdat uiteindelijk in de loop van het nieuwe schooljaar blijkt dat het slecht werkt. Ik zie dat vaak gebeuren. Ook het starten met iets nieuws, bijvoorbeeld aan het begin van het schooljaar, dat nog niet goed is uitgedacht, uitgewerkt e.d. is vaak een probleem. Dan loop je steeds achter de feiten aan. Veel docenten zullen dit herkennen.
Ook de inzet van bijvoorbeeld stafafdelingen wordt vaak verkeerd begeleid. In plaats van dat deze afdelingen voor de docenten veel werk uit handen moeten nemen, creëren zij vaak alleen meer werk, wat ook weer demotiverend werkt.
Al met al zie ik op veel scholen dit soort problemen naar voren komen, die jullie proces niet ten goede komen. Dus geen autonomie aan docenten, maar samenwerking met professionals op allerlei vlakken. Maar ja, vind maar eens de goede mensen daar voor. Die zijn schaars en worden in begin argwanend aangekeken, omdat zij zogenaamd het proces verstoren. Dus….. een goede (project-) structuur zou wonderen doen!
Mvgr,
Hans van Gent
Lekkerkerk
LikeLike
Hebben jullie toevallig het stuk van Johannes Visser in De Correspondent gelezen, getiteld “Het onwaarschijnlijk simpele recept voor beter onderwijs: leraren die samenwerken”? Het programma “LeerKRACHT” als het even simpele als meesterlijke antwoord op de hier besproken handicap van het onderwijs als vreemdelingenlegioen. Op de blog van Visser heb ik naar dit blog verwezen. Zie https://decorrespondent.nl/5331/het-onwaarschijnlijk-simpele-recept-voor-beter-onderwijs-leraren-die-samenwerken/292559714436-2691e1cc
LikeLike