2 meta-overtuigingen waarmee men je probeert te overtuigen: natuur en wetenschap #wapenjetegenonzin

Onlangs zag ik deze reclame verschijnen op Twitter:

Vergelijk het met deze niet zo onbekende, maar o zo foute piramide:

Learning Pyramid

In beide gevallen probeert men je van iets te overtuigen, maar op 2 tegengestelde manieren. Om dit begrijpen, lees even dit stukje uit het boek van Daniel Willingham dat ik hertaalde:

De eerste meta-overtuiging stamt uit de zeventiende eeuw samen met de ontwikkeling van de moderne wetenschappelijke methode. Deze periode wordt doorgaans ‘de verlichting’ genoemd. De tweede meta-overtuiging ontstond aan het einde van de achttiende en het begin van de negentiende eeuw, een tijd die doorgaans ‘de romantiek’ wordt genoemd. Deze meta-overtuigingen mogen dan misschien oud zijn, ze zijn vandaag nog steeds overduidelijk aanwezig. Een adverteerder die een acteur een witte doktersjas aantrekt voor een reclamespot voor hoestsiroop of een website van educatieve software die zijn impact omschrijft als de correctie van ‘hersenprobleempjes’ probeert uit de restanten van het verlichte gedachtegoed te tappen. Een boek dat het verborgen leertalent van je kind belooft te ‘ontketenen’ of een reclame voor een behandeling tegen ADHD die benadrukt dat het ‘medicijnvrij en volledig natuurlijk’ is, wil uit de restanten van het romantische gedachtegoed tappen.

We blijken zeer gevoelig te zijn voor deze twee meta-overtuigingen, die soms zelfs samen kunnen voorkomen:

naamloos-3

Als je dingen leest als ‘een kind leert van nature’ of ‘een kind is van nature creatief’, dan probeert men je met romantische argumenten te overtuigen (ja, Sir Ken, ik kijk naar jou). Een hele hoop grafieken en statistieken en moeilijke woorden kunnen eerder op het tweede wijzen. Dit alles staat los van de vraag of iets correct of fout is. NLP, neuro-linguistisch programmeren, klinkt bijvoorbeeld zeer wetenschappelijk, maar rammelt meer dan behoorlijk.

Het lijkt me vooral belangrijk om meta-overtuigingen te herkennen als men je probeert te overtuigen. Of je eigen gevoeligheid voor een van beide meta-overtuigingen te onderkennen. Het zal je misschien niet verbazen dat ik vaak eerder tot de wetenschappelijke kant van het verhaal aangetrokken ben, alhoewel ik als muzikant eerder minder rationeel gericht ben. Hier bewust mee bezig zijn, helpt hopelijk om bewustere keuzes te maken en niet met mooie woorden iets aangesmeerd te krijgen dat weinig waarde heeft (maar vaak veel kost).

5 Reacties to “2 meta-overtuigingen waarmee men je probeert te overtuigen: natuur en wetenschap #wapenjetegenonzin”

  1. Hoi Pedro, ik begrijp dat het je hoog zit van de leerpiramide. Eerder reageerde ik al eens op een vlammend betoog van Wilfred Rubens ertegen. Ik zal hier nog eens proberen uit te leggen wat mijn onbehagen is met deze kruistocht tegen alles wat ‘onwetenschappelijk’ is in het onderwijs.
    Dit weekend las ik namelijk een stukje van Rosanne Hertzberger in NRC Handelsblad, hier te lezen: https://www.nrc.nl/nieuws/2016/09/23/onzin-van-green-happiness-kan-de-wereld-redden-4394305-a1523073.
    Zij probeert voorzichtig aan te geven wat de aantrekkingskracht is van onwetenschappelijke voedselgoeroe’s. Namelijk dat ze een alternatief bieden voor veelvoorkomende, alledaagse problemen waar de gangbare wetenschap geen antwoord op heeft.
    Die problemen hebben we in het onderwijs mijns inziens ook: een chronisch gebrek aan motivatie van leerlingen, vooral in het secundair onderwijs, de onmogelijkheid om als leraar alleen 30 leerlingen tegelijkertijd te ‘bedienen’, de lastige vraag waarom we eigenlijk alles moeten leren wat we leren op school, enzovoort. Met die vragen hebben leraren dagelijks te maken, en de wetenschap geeft geen eenduidige antwoorden.
    Hoe dat komt, daarover kunnen we lang en breed praten. Naar mijn idee heeft dat te maken met een onjuist (want te smal) begrip van wat ‘wetenschap’ is als het gaat om onderwijsonderzoek. Een ander aspect is de publicatiedruk die leidt tot een eenzijdige bias op relatief makkelijk te meten afhankelijke en onafhankelijke variabelen.
    Maar het belangrijkste wat ik wil zeggen is, dat je leraren niet kunt ontzeggen in hun praktijk oplossingen toe te passen die voor hen (en hun leerlingen) betekenis hebben, en dus werken, zelfs als het wetenschappelijk bewijs ontbreekt. Als je alles weg zou moeten laten uit het onderwijs, wat niet wetenschappelijk onderbouwd is, hou je bitter weinig over.
    Als de leerpiramide geen bewijs kent, maar toch steeds weer gebruikt wordt, dan zegt dat ook wat over de stand van onderwijsonderzoek, en niet alleen wat over die leraren die zich maar wat laten aansmeren.

    Like

    • Beste Hartger,

      yep, de piramide, na alle tijd die ik stak in het onderzoeken ervan, wil ik echt die onzin zo ver mogelijk weg van onderwijs. Als ik weet dat het verzonnen is en ik weet dat er geen letter van klopt, moet ik dan zwijgen omdat het lekker makkelijk is? Wetenschap is geen nec plus ultra en kent inderdaad veel problemen, nog meer dan je vernoemt. Maar dat is geen excuus voor dan maar voor de onzin te gaan. Onzin die zelfs het beroep van leerkracht net kan bedreigen. Ik vertel leerkrachten dat het gelukkig is voor leraren dat ze niet klopt, want dan zou er 1 aanpak zijn, die voor elk doel bij elke leerling werkt en dan waren leerkrachten niet meer nodig.

      Nu, als je de tekst las, dan pleit ik niet voor of wetenschap of hart of whatever, wel probeer ik gewoon aan te kaarten welke soort argumenten (natuur of wetenschap) vaak gebruikt worden om iemand te overtuigen los van de vraag of de uitleg correct is.

      En qua voedselgoeroes, dan is Arjan mijn held van de dag

      PS.: Als alles wat vaak gebruikt goed is, dan hoeven we geen milieuproblemen op te lossen.

      Like

      • Hartger Wassink 26 september 2016 bij 22:29

        Hoi Pedro, dank voor je reactie. Je hebt gelijk, jouw blog ging over de argumenten die gebruikt worden om iemand te overtuigen van onwetenschappelijke onzin. Het grappige is juist dat de leerpiramide in mijn ogen juist niet wordt aangeprezen door wetenschappers in een witte jas (de meesten zijn net als jij zeer kritisch). Hij wordt vaak onderling doorgegeven als een inspiratiebron om meer ‘activerend’ les te geven. Als je valkuil is als leraar om steeds maar zelf te praten (ik trap er zelf regelmatig in), dan kan het een eyeopener zijn om met die leerpiramide een alternatieve lesvorm te bedenken. Juist omdat niet 1 aanpak bij elke leerling werkt. Zo werkt de leerpiramide voor veel leraren, als heuristiek, en ik denk dat er maar weinig zijn die heilig geloven in de percentages die bij de piramide staan, zoals die eetmeisjes in kokosolie geloven. Dus ik reageerde enigszins off-topic, mijn excuses, ik zal wellicht op een ander moment nog eens de vraag stellen naar welke alternatieven onderwijsonderzoek dan te bieden heeft. Want daar ligt m.i. wel degelijk een vraagstuk.

        Like

      • De reden dat ik de piramide nam, was omdat er meestal wetenschappelijke referenties misbruikt worden, de percentages, vaak ook nog liefst moeilijke woorden. De wetenschappelijke geïnspireerde argumentatie hoeft ook niet van wetenschappers te komen (die zijn, zoals je zegt, sowieso meestal kritisch).

        Liked by 1 persoon

Geef een reactie of deel je eigen ervaringen. Graag met je eigen naam ondertekenen, geen pseudoniemen. Anonieme reacties worden verwijderd.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: