Jelmer Evers en Dick van der Wateren

Na ons eerste stuk over een nieuwe aanpak van het eindexamen is er veel gebeurd. We hebben veel (voornamelijk instemmende) reacties gekregen. We hebben met Kamerleden gepraat en inmiddels zijn de herexamens geweest. Hoe nu verder?

Voorafgaand aan de vergadering van de Vaste Commissie OC&W op 23 juni hebben we gepraat met onderwijswoordvoerders Karin Straus (VVD) en Joyce Vermuë (PvdA). Tijdens het commissieoverleg met staatssecretaris Dekker diende Karin Straus samen met de Kamerleden Rog, Bruins, Vermuë en van Meenen een motie in waarin de regering wordt gevraagd “het CvTE op te dragen om actief te werken aan een nieuwe werkwijze […] met meer transparantie en grotere betrokkenheid van individuele vakdocenten”. Deze motie wordt aanstaande dinsdag in de Kamer behandeld.

Ons verhaal bleek goed aan te sluiten bij ideeën die al langer leefden bij de verschillende onderwijswoordvoerders en we hebben dan ook goede hoop dat de aanpak van de examens gaat veranderen. Wat ons betreft gaat de motie nog niet ver genoeg. We zouden graag zien dat de Kamer zich uitspreekt over ons voorstel om de curriculumontwikkeling en toetsing/examinering onder te brengen in één overkoepelend instituut.

Integratie curriculum en toetsing

Behalve de soms belabberde kwaliteit van de examenvragen is een jaarlijks terugkerend probleem dat de examens slecht zijn afgestemd op het curriculum. In ons vorige stuk hebben we daarvan voorbeelden genoemd (zie ook de bijlage met bijdragen van docenten). Dit leidt tot grote twijfels aan de validiteit van het Centraal Examen, met andere woorden, toetst het examen wat het zou moeten toetsen, namelijk de bekwaamheid van leerlingen in de verschillende examenvakken.

Het blijkt dat de Centraal Examens vaak maar een beperkt deel van de syllabus toetsen. Daardoor zijn leerlingen in het nadeel die wat zwakker zijn in dat onderdeel, maar sterker in andere onderdelen.

Daarnaast komen er vragen in de examens over onderwerpen die niet in de syllabus staan. Een heel treffend voorbeeld is een vraag in het vwo-examen scheikunde over snijbranders. Afgezien van de opmerking dat andere gassen dan ethyn (acetyleen) onbruikbaar zijn om ijzer door te branden – wie wel eens op een scheepswerf is geweest weet dat daar meestal het goedkopere propaan voor de snijbranders wordt gebruikt – moet in vraag 6 hierbij formules van de verbrandingswarmte en soortelijke warmte worden toegepast. Dit is geen onderdeel van de scheikundesyllabus en ook geen onderdeel van de stof bij het Centraal Examen natuurkunde. Met andere woorden, zelfs scheikundeleerlingen die natuurkunde in hun pakket hebben kunnen deze vraag niet beantwoorden.

Tenslotte, veel docenten zien als bezwaar dat de examenvragen geen betrekking hebben op wat door leraren wordt gezien als de essentie van hun vak. De voorbereiding op de Centraal Examens verwordt dan tot het aanleren van kunstjes en trucs, terwijl leerlingen niet worden ondergedompeld in de rijkdom, de manier van denken en problemen oplossen die de verschillende vakgebieden kenmerken. Ook is er volgens veel docenten die wij spraken te weinig aandacht voor vakoverstijgende kennis en vaardigheden.

Nu wordt gewerkt aan curriculumvernieuwing (Onderwijs2032) is dit bij uitstek de gelegenheid om die onder te brengen in een instituut dat tegelijkertijd verantwoordelijk is voor de toetsing en examinering. Dat biedt de beste garantie dat de syllabi van de verschillende vakken beter op elkaar zijn afgestemd, dat geen onderdelen worden getoetst die daarvan geen onderdeel uitmaken en dat juist wel de kernvaardigheden en -kennis van de vakken wordt getoetst.

In ons voorstel schreven wij: “In dat instituut krijgen leraren, lerarenorganisaties (inclusief schoolleiders), lerarenopleiders en onderwijsonderzoekers een grote stem en verantwoordelijkheid.” Voor ons is dat een absolute voorwaarde. Op dit moment is er te weinig transparantie over de manier waarop de examens worden samengesteld, over de deskundigheid van de examenmakers en over de totstandkoming van de N-termen.

Wij eindigen dit stuk zoals we het vorige eindigden:

In plaats een systeem waarin iedereen los van elkaar opereert en niemand zijn verantwoordelijkheid neemt, creëren we samenhang, eigenaarschap en verantwoordelijk voor de kwaliteit van ons onderwijs.

12
Reageer op dit artikel

avatar
9 Comment threads
3 Thread replies
0 Volgers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
5 Comment authors
Dick van der WaterenMargo van StratumFlip the system 3. Naar een nieuwe opzet van de eindexamens. | Droog'sFlip the System 3. Naar een nieuwe opzet van de eindexamens | Blogcollectief Onderzoek OnderwijsFlip the System aan het werk 1 | Blogcollectief Onderzoek Onderwijs Recent comment authors

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  Subscribe  
nieuwste oudste meest gestemd
Abonneren op
Margo van Stratum
Gast
Margo van Stratum

Gaan jullie door met dit goede werk en hoe? Snappen jullie hoe het kan dat er niet veel meer verzet is tegen het eindexamen? Ik geef zelf aardrijkskunde. Ik herken me bij die examens erg in jullie kritieken. Maar nog veel meer heb ik dat bij de examens van de talen. Een luistertoets bijvoorbeeld examineert meer dan luisteren, het lezen (in een onmogelijke snelheid). Luistern doe je nooit in je leven zoals bij een luistertoets. Nouja bizar.
Kan ik iets doen om jullie te ondersteunen?

trackback

[…] ik twee stukken waarin wij een voorstel deden voor een nieuwe aanpak van het eindexamen vo (hier en hier). Sinds het verschijnen daarvan denkt een groep docenten en schoolleiders (op dit moment zo’n 20 […]

trackback

[…] ik twee stukken waarin wij een voorstel deden voor een nieuwe aanpak van het eindexamen vo (hier en hier). Sinds het verschijnen daarvan denkt een groep docenten en schoolleiders (op dit moment […]

trackback

[…] jaar hebben Jelmer Evers en ik twee kritische stukken geschreven over de eindexamens (hier en hier), die veel reacties hebben opgeleverd en aanleiding waren voor moties in de Tweede Kamer. Inmiddels […]

trackback

[…] niet ten goede kwam. Aanleiding was mijn stukje Geklaag over Onderwijs2032 en daarna het vervolg op het stuk van Jelmer Evers en mij over de examens. Anderhalve etmaal werd er getweet door voor- […]

trackback

[…] regie nemen en inzetten op de randvoorwaarden. Dat lijkt me de verstandige route. Ook het langzaam afschaffen en laten fuseren van instanties als het SLO, CVTE en het CITO lijkt me verstandig mits we daar als onderwijzers de […]

jelmerevers
Editor

Bedankt voor je reactie Michel, ik ben het eens met wat je schrijft en ik zou het ook niet anders willen. Deze voorstellen zijn ook niet bedoeld om meer centralisering van het curriculum en toetsing af te dwingen. Ze zijn bedoeld om bestaande praktijken rondom het curriculum en het examen meer op elkaar af te stemmen, en leraren daarin een grotere rol te geven. Wat leraren op scholen in teamverband doen blijft wat mij betreft de norm. Alleen zou ik willen dat dat gezamenlijk ontwerpen van een traditioneel tot progressief schoolcurriculum, wat ons systeem inderdaad kenmerkt, breder gebeurt dan alleen… Lees verder »

hminkema
Auteur

Straks in augustus komt weer een cohort van 200 leerlingen naar mijn school. Die leerlingen gaan mijn collega’s en ik vijf à zes jaar lang onderwijzen & toetsen. Helemaal aan het einde van de rit wachten hen de schoolexamens (van eigen makelij) en de centrale eindexamens (van OCW-makelij). Tussen de start & finish van deze 200 kinderen zijn alle beslissingen over de inrichting van het curriculum – het leerplan – en de toetsing de verantwoordelijkheid van mijn school; in concreto van mijn collega’s en mij. Wij leiden hun op in wat wij zien als ‘de essentie van ons vak’, en… Lees verder »

Erik Wormhoudt
Gast
Erik Wormhoudt

Bedankt voor deze mooie reactie, goed dat iemand het zo direct formuleert. Juist werken aan die verscheidenheid en eigenheid maakt ons onderwijs mooi en boeiend. Waar we voor moeten ijveren is gelegenheid om de ruimte te nemen die er is, daar ligt de autonomie en kracht van de professional. Het voorstel om minder lessen te geven zal dan hopelijk gekoppeld worden aan werk- en ontwikkel-middagen op scholen: dinsdag- en donderdag-middag leerlingen vrij, docenten werken samen aan beter onderwijs. Gaan we ons daar hard voor maken?

trackback

[…] Lees het tweede deel van dit voorstel hier. […]

About Dick van der Wateren

Als blogger en onderwijsauteur denk ik na over onderwijs en pedagogiek. In 2016 verscheen bij Uitgeverij Ten Brink mijn boek 'Verwondering' waarin ik een lans breek voor onderwijs op basis van vragen die leerlingen zelf bedenken. Op het ECL in Haarlem heb ik talentvolle en begaafde leerlingen begeleid die meer uitdaging nodig hebben, en leerlingen gecoacht met diverse problemen - onderpresteren, perfectionisme, levensvragen. Na een lang leven in het onderwijs en de wetenschap ben ik in 2017 een filosofische praktijk begonnen, De Verwondering, in Amsterdam. Daar heb ik gesprekken met volwassenen zowel als jongeren over levensvragen, zingeving, werk, studie, relaties.

Category

onderzoek