1280px-haagse-magistraatIk wil de komende week mijn gedachten over het lerarenregiser op een rij zetten.  Dat vergt veel meer dan een blog of artikel, vandaar dat ik het in meerdere delen publiceer hier op Onderzoekonderwijs. De volgende blogs zullen een verdere uitwerking zijn van het onderstaande artikel. Alle bronnen volgen bij het laatste artikel.


Ik sta alweer dertien jaar voor de klas en sinds die tijd lees ik al boze columns van leraren over de staat van ons onderwijs. Terecht vaak, ik heb ze zelf ook geschreven en zal ze nog vaak blijven schrijven. Maar veel van die jaren heb ik ook geen verbetering gezien ondanks de- vaak terechte- kritiek. Ze vallen vaak in het genre: Wachten op de Overheid. “Als de overheid nou maar de lumpsum afschaft, dan…” Als ik iets heb geleerd de afgelopen dertien jaar is dat je dan nog heel lang kunt wachten. Een van de redenen om samen met René Kneyber aan Het Alternatief: weg met de afrekencultuur in het onderwijs te beginnen was om te onderzoeken hoe het anders zou kunnen. Onderdeel van die conclusie was dat een sterke beroepsgroep een voorwaarde is. Daaruit volgde ook dat als onderdeel van een sterke beroepsgroep een lerarenregister nodig is om die beroepsgroep te organiseren.

Op 5 oktober, de dag van de leraar, bediscussieerde de Tweede Kamer de invoering van een verplicht lerarenregister en op dinsdag 11 oktober stemde de Kamer ermee in. Natuurlijk leidde dit tot veel onrust en weerstand onder collega’s. En op het eerste gezicht is het inderdaad makkelijk om tegen dit register te zijn. Het wordt verplicht. Het is in deze vorm niet werkbaar, we leggen elkaar een onnodige bureaucratie op met een afvinklijst die ver van de werkvloer afstaat en zo niet bijdraagt aan beter onderwijs. Daarnaast verdient de manier waarop het wordt ingevoerd ook niet de schoonheidsprijs. De governance was nog niet goed geregeld en er is veel onduidelijkheid over het aantal ingeschreven leraren en het draagvlak onder leraren lijkt laag te zijn. Allemaal terechte kritiek.

Aan de andere kant voldoet deze opzet van het register wel aan drie belangrijke voorwaarden: Ten eerste is het van de beroepsgroep zelf. Ten tweede komt er directe inspraak van alle ingeschreven leraren in een deelnemersvergadering om dat register vorm te geven (veel vormen van informeel leren kunnen overigens al worden toegevoegd). Ten derde, die deelnemersvergadering kan herregistratie compleet naar eigen inzicht invullen. Weg met de afvinklijstjes en bureaucratie en bouwen aan een register dat dicht bij ons werk op school ligt en recht doet aan de aard van ons beroep. Dat er op het punt van representativiteit nog heel veel beter kan lijkt me duidelijk, maar dat bereik je niet in een keer met zo’n grote beroepsgroep als de onze en met zoveel representatieve organisaties. Ook deze is nog verre van ideaal, maar het betekent wel een verdere democratisering van onze beroepsgroep.

Leraren krijgen het recht om het register zo vorm te geven zodat het bijdraagt aan individuele- en schoolontwikkeling en aan de ontwikkeling van onze beroepsgroep en het onderwijs in het algemeen. Beide zijn nodig voor het verhogen van de kwaliteit van ons onderwijs. Het is misschien een afgedraaid riedeltje, maar niets in het onderwijs is zo belangrijk als de een gezamenlijk lerende leraar. En nee dat betekent niet dat je 24 uur per dag aan het leren bent, leren in het onderwijs is voornamelijk doen: lesgeven, ontwerpen (van je curriculum), reflecteren, aanpassen, enzovoorts.

De aanname achter het lerarenregister is dat het, net als bij onder andere artsen en advocaten, bijdraagt aan de kwaliteit en status van het lerarenberoep. Het reguleert de toetreding tot de beroepsgroep en praktiserende leraren houden hun kennis en kunde op peil. Na de lerarenopleiding sta je pas aan het prille begin van je docentschap, je moet nog heel veel leren, maar de verantwoordelijkheid voor de gehele kwaliteit van dat leren- de opleiding en professionalisering als een continuüm- is op dit moment nergens goed belegd. Dat heeft me altijd verbaasd. En ik denk dat dat door niemand beter kan worden vormgegeven dan door leraren zelf. Het register biedt ons de mogelijkheid om van de opleiding tot inductie (de startende leraar) tot uiteindelijk expert-leraren globaal te definiëren wat we van elkaar mogen verwachten. Maar ook dat we als beroepsgroep elkaar ondersteunen om betere leraren te worden. De conclusie uit Het Alternatief waarin we de uitspraak “De kwaliteit van het systeem is nooit groter dan die van de leraar” weerspreken, staat nog steeds overeind. De kwaliteit van de leraar is juist afhankelijk van het systeem. Dat systeem bouwt de beroepsgroep zelf. Het is fantastisch dat er enorm veel informele netwerken ontstaan (meetups, facebookgroepen, etc.), maar die beweging kan versterkt worden door bestaande lerarenorganisaties mee te nemen bij deze ontwikkeling, door meer formele netwerken op te bouwen en waar nodig politieke slagkracht te ontwikkelen.

Daarnaast, en dat is in deze tijd misschien wel het belangrijkste, geven we vorm aan een nieuwe vorm van democratische- republikeinse- professionaliteit die past bij een maatschappij die steeds instabieler wordt. Daarin nemen we zelf verantwoordelijkheid door nieuwe verbindingen te leggen en maatschappelijke cohesie te bevorderen. De kwaliteit van ons onderwijs, voor onderwijs aan al onze kinderen kunnen we als leraren niet uitbesteden aan anderen.

In het verlengde daarvan biedt een sterke beroepsgroep en een register ons een bescherming tegen krachten van buitenaf: privatisering, flexibilisering en automatisering. Met als gevolg verdere deprofessionalisering. Krachten die vanuit een globale context helaas alleen maar heel veel sterker zullen worden de komende jaren. En krachten die je alleen kunt weerstaan als je je organiseert en een gemeenschappelijke, publieke ruimte (het register) afbakent die dat mogelijk maakt. Of hebben de tegenstanders van dit register zoveel vertrouwen in de politiek, raden, bedrijven, internationale denktanks en organisaties om dat voor ons te doen? Ik denk nog steeds dat we redelijk snel een punt zullen bereiken dat er hardere acties nodig zijn, en dat zal verder moeten gaan dan clicktivisme. (Evers 2015)

Een register in handen van leraren is wereldwijd een unieke situatie, ik ken geen enkel land dat zo ver hierin gaat (inclusief Schotland). Dat is een kans die niet zomaar aan de kant kan worden geschoven. Lost het alle problematiek rond het de kwaliteit van leraren op? Nee natuurlijk niet: tijd, ruimte en salaris zijn belangrijker. Maar een sterke beroepsgroep georganiseerd rondom een register is ook een cruciale bouwsteen.

22
Reageer op dit artikel

avatar
18 Comment threads
4 Thread replies
0 Volgers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
13 Comment authors
Flip the System aan het werk 1 | Blogcollectief Onderzoek OnderwijsLerarenregister: hoe de geloofwaardigheid al meteen te grabbel wordt gegooid – KomenskyPostHet lerarenregister rommelt door | NatuurlijkLerarenregister: In gesprek met OCW over de bezwaren tegen het register – OnderwijzerblogHet lerarenregister (3): de toekomst van het leraarschap | Blogcollectief Onderzoek Onderwijs Recent comment authors

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  Subscribe  
nieuwste oudste meest gestemd
Abonneren op
trackback

[…] het bouwen aan een professionele beroepsgroep schreef Jelmer Evers Het lerarenregister (1): een cruciale bouwsteen, Het Lerarenregister (2): een goede leraar en Het lerarenregister (3): de toekomst van […]

trackback

[…] geschreven. Steven Geurts schreef eerder een blog over de tegenargumenten. Jelmer Evers schreef in drie delen een genuanceerd verhaal over juist de noodzaak van een sterke beroepsgroep, inclusief register. De […]

trackback

[…] is al veel geschreven. Ik schreef eerder een blog over de tegenargumenten. Jelmer Evers schreef in drie delen een genuanceerd verhaal over juist de noodzaak van een sterke beroepsgroep, inclusief register. De […]

trackback

[…] tot het vormen van een lerarenraad. De weinige voorstanders van het register hopen dat het een aanzet is tot een andere structuur, maar het is de omgekeerde weg: de wet ligt er al maar de structuur is er niet. Dat is anders dan […]

trackback

[…] publiceer hier op Onderzoekonderwijs.  Alle bronnen volgen bij het laatste artikel. Deel 1 vind je hier. Deel 2 hier. Er volgt nog een […]

trackback

[…] Ik wil de komende week mijn gedachten over het lerarenregiser op een rij zetten.  Dat vergt veel meer dan een blog of artikel, vandaar dat ik het in meerdere delen publiceer hier op Onderzoekonderwijs.  Alle bronnen volgen bij het laatste artikel. Deel 1 vind je hier. […]

Marjolein Zwik
Editor

Beste Jelmer, Zo maar een hersenspinsel, waar ik niet direct een antwoord op heb, maar jij misschien kunt meenemen in deel 2. Zoals je weet ben ik een groot voorstander van autonomie van de beroepsgroep als collectief en van de individuele leraar. Professionalisering regelen we zo veel mogelijk zelf met alle verantwoordelijkheden die daar bij horen. Maar in elke beroepsgroep zijn er mensen die er de kantjes vanaf lopen, zo ook in het onderwijs. Er zijn veel goede leraren (ook zonder register), maar er zijn ook minder goede. Deze minder goede leraren kunnen zich net zo goed inschrijven in het… Lees verder »

Femke Cools
Gast

Beste Ankie, Patrick, Almar, Fafiyon en Jeroen, Ik zou graag het lerarenregister plaatsen in het bredere kader van het gehele wetsvoorstel Beroep Leraar. Daarin is bijvoorbeeld ook het professioneel statuut opgenomen. Hierin wordt per school in samenspraak met leraren vastgesteld op welke wijze benutting van de professionele ruimte wordt geregeld. Er kan bijvoorbeeld worden vastgelegd hoe de inspraak van leraren geregeld wordt in het besluitvormingsproces voor een nieuw aan te schaffen methode. Zoals Jelmer terecht aangeeft in reactie op Ankie, is het wellicht op heel veel scholen al goed geregeld, maar zijn er ook scholen met leraren die het gevoel… Lees verder »

Patrick Ubags
Gast

Beste Femke, In gesprek blijven zie ik niet als probleem. Graag. Maar ik zie nog niet de antwoorden op mijn vragen. Leggen wij niet verantwoording af aan onze leidinggevende? Gaat dat veranderen via het register? En is het niet het “bevoegd” (?) gezag dat uiteindelijk bepaalt hoe en welke kwaliteit er gewaardeerd wordt? Waarom is er niet eerst geregeld dat registratie wettelijk leidt tot rechtspositionele ruimte en mogelijkheden in plaats van alleen een afspraak over rechtspositionele straf en verlies van mogelijkheid om je beroep uit te oefenen? Het had bijvoorbeeld gekoppeld kunnen worden aan een functiemix of afspraken over discretionaire… Lees verder »

hminkema
Auteur

Ik kan hier veel & lang over schrijven, maar houd het nu even bij een korte reactie. 1. Het register dwingt leraren tot vormen van professionalisering die momenteel totaal niet gangbaar zijn. Na 30 jaar lesgeven ken ik niet één collega die elke vier jaar 160 geaccrediteerde scholingspuntjes verzamelt. Kan wel wezen dat sommige leraren dat een kek idee vinden, maar het spoort op geen enkele manier met de huidige realiteit. 2. Erger nog: er is geen evident verband tussen het nakomen van die verplichting en bekwaamheid voor het beroep. De scholingseis presenteren als voorwaarde voor bekwaamheid is domweg bedrog.… Lees verder »

hminkema
Auteur

Ik kan hier veel & lang over schrijven, maar houd het nu even bij een korte reactie. 1. Het register dwingt leraren tot vormen van professionalisering die momenteel totaal niet gangbaar zijn. Na 30 jaar lesgeven ken ik niet één collega die elke vier jaar 160 geaccrediteerde scholingspuntjes verzamelt. Kan wel wezen dat sommige leraren dat een kek idee vinden, maar het spoort op geen enkele manier met de huidige realiteit. 2. Erger nog: er is geen evident verband tussen het nakomen van die verplichting en bekwaamheid voor het beroep. De scholingseis presenteren als voorwaarde voor bekwaamheid is domweg bedrog.… Lees verder »

fafiyon
Gast

Beste Jelmer, Ik sta vierkant achter professionalisering, maar je kunt geen link leggen tussen professionalisering en de status van een docent of de democratisering van ons beroep. Ze worden beiden niet verbeterd door de lerarenregister. Ik ben al jaren bezig met mijn rol als professional. Maar dat neemt niet weg dat mijn status als docent binnen de samenleving nog steeds niet is verbeterd in de laatste 10 jaar. Daarnaast is er geen sprake van democratisering als je als docent meer cursussen en trainingen volgt. Zodra onze ministerie iets in zijn hoofd haalt, wordt dat doorgedrukt. Ik kan me nog goed… Lees verder »

Jeroen
Gast
Jeroen

Ik ben het erg eens met fafyon. Juist de jaren ervaring, experimenteren, reflecteren maken een leerkracht -vaak- tot een goede leerkracht. Affiniteit met kinderen en daardoor dus een band hebben met leerlingen, het gedrag van kinderen willen begrijpen (ongeacht de afkorting waar het kind aan lijdt) en op dit gedrag anticiperen is bijzonder lastig te meten met lijstjes en nog veel lastiger uit te drukken in punten. Mentaliteit laat zich moeilijk onderwijzen, iets waar we ons allemaal bewust van zijn. Daarnaast bestaat nog steeds het idee fixe dat professionalisering, uitgedrukt in punten welke zouden bewijzen dat de leerkracht zich ontwikkelt,… Lees verder »

Alderik Visser
Auteur

Hoi Jelmer Dank voor je bijdrage aan het registerdebat. Je bent nog niet klaar, dat weet ik, maar ik kan het niet laten er nu al op te reageren. Ik ben – dat verbaast misschien – een milde voorstander van een register. Ik weet niet of het landelijk geregeld moet of toch, zoals ik elders met veel spot bepleitte, gewoon op schoolniveau in kaart kan. Maar ergens moet de professionaliteit van leraren, moet het proces van het lesgeven bewaakt. Daarin ben ik het dus niet principieel oneens met voorstanders . In jouw stuk over de voors van een landelijk register… Lees verder »

Tjeerd Streekstra
Gast

Heel mooi verwoord Jelmer. Dit helpt me de gedachten rond het register te ordenen.Wat kunnen we veel als beroepsgroep bereiken.

hminkema
Auteur

Tjeerd heeft het over “wij als beroepsgroep” en presenteert zich aldus als leraar. Ook in het forum van Lerareninactie.nl presenteerde Tjeerd zich als leraar. Daar schreef hij over zichzelf in termen van “ONZE werkdruk BESTE COLLEGA’S ligt hoog”, “Al jaren zijn WE de opvangbak van maatschappelijke problemen”; “Ik kan geloof ik ALS LERAAR vier keer op dezelfde naam de petitie ondertekenen”; “WE willen graag bepalen hoe we ONS onderwijs inrichten, wat er in de klas gebeurt, hoe WE de lesstof aanbieden, op welke manier WE toetsen” en “Als WE dat zelf gaan invullen, wil ik daar best verantwoording afleggen. Ook… Lees verder »

Schulp
Gast
Schulp

Het register is niet te vergelijken met dat van accountants artsen of advocaten omdat leraren qua positie niet met deze groepen zijn te vergelijken. De leraar is object, een ding, bevoegdheden oprekbaar.

Helen hol
Gast
Helen hol

Beste Jelmer, ik ben het met je eens dat een register een van de bouwstenen kan zijn (mits goed opgezet) van versterken van professionaliteit van leraren. Het zou mooi zijn om de bouwstenen dan ook op een rij te zien in een overzicht over een meervoudige aanpak om onderwijs te verbeteren waarin ocw een faciliterende rol speelt in plaats van een autoritair dwingende. Er gebeurt immers al veel. Onderzoek heeft al veel neuzen een bepaalde kant op gezet. Maar visie formuleren is stukken makkelijker dan het in de praktijk toepassen. De vertaalslag van theorie naar de lespraktijk maken is een… Lees verder »

Almar
Gast
Almar

Beste Jelmer, Volgens mij zijn mensen niet zozeer tegen een register maar wel tegen dit register. Of het echt van de beroepsgroep is, daar is terechte twijfel over. In welke mate mogen wij dit vorm geven, en wie ‘geeft’ ons dit recht? Wie neemt, na de alv, de definitieve beslissingen over het hoe/wat? Hoe is dit alles wettelijk geregeld? En zo zijn er nog behoorlijk wat vragen over dit register. Daarnaast is er wellicht nog de vraag of dit register wel het antwoord is op het probleem? (Welk probleem was dat ook alweer???) Volgens u is een register “een verdere… Lees verder »

Patrick Ubags
Gast

Ik was ooit voorstander, maar ben erg geschrokken van het de onevenwichtigheid tussen rechten en plichten van leraren. Daar biedt het register geen oplossing voor, de verplichtingen voeren de boventoon, rechten kun je niet claimen op basis van herregistratie. Ook niet als je excellent lijkt te zijn. Misschien dat je kunt uitleggen welke macht het leraren biedt, Jelmer. Kun je er een rechtspositionele verbetering mee claimen bij je hestuur? Volgens mij niet. Kun je je rechtspositie en werk kwijtraken? Ja je raakt je bevoegdheid kwijt als je geen herregistratie verwerft, dus je werk en wellicht je rechtspositie. En in navolging… Lees verder »

Druten
Gast

Beste Jelmer, Mijn onderwijsloopbaan beslaat 35 jaar. Sinds 2012 ben ik ingeschreven in het register en ik heb daarnaast ook op school mijn bekwaamheidsdossier bijgehouden. Inmiddels met keuzepensioen vanwege mantelzorg, maar officieel heb ik nog altijd de mogelijkheid om les te geven. Mijn scholingsuren heb ik altijd gebruikt. Het liefst in de uren dat ik geen les had. Ik volg nog steeds bijscholing en dat wil ik ook blijven doen, zolang ik de pensioengerechtigde leeftijd niet heb bereikt. Ik neem deel aan diverse netwerken om te delen en samen te leren. . Kun je mij uitleggen wat de verplichting van… Lees verder »

Category

onderzoek