11 november 2013 
Gebeurt dit jou ook? Jij zit in een gesprek over iets waar jij veel van weet en misschien jaren voor geleerd hebt, met iemand die er weinig van weet maar een stevige mening heeft en ook meent zo competent te zijn gelijk te hebben. En wat je ook doet of zegt, jouw gesprekspartner is onvermurwbaar. Nou, ik kom dit tot mijn grote frustratie en ergernis vaak tegen. Het heet het Dunning-Krugereffect.
De psychologen Justin Kruger en David Dunning publiceerden in 1999 het artikel Unskilled and unaware of it: How difficulties in recognizing one’s own incompetence lead to inflated self-assessments. Het houdt in dat incompetente mensen (lees hier: mensen met weinig kennis over een onderwerp) juist door hun incompetentie niet in staat zijn in te zien dat hun keuzes en conclusies verkeerd zijn. Volgens de auteurs beschikken zulke mensen niet over het metacognitieve vermogen (kennis over hun eigen kennis) om dit te doen. Als gevolg hiervan overschatten zij hun eigen kunnen waardoor zij zelfs denken dat zij bovengemiddeld competent zijn!
Ik kom dit regelmatig tegen, vooral als men praat over zelfgestuurd- en zelfgereguleerd leren. Hoewel op aspecten verschillend, hebben beide een paar dingen gemeen: lerenden kunnen zelf hun eigen leren plannen en de vooruitgang in het leren monitoren. Hiervoor moeten zij dus beschikken over de metacognitieve vermogens van zelfreflectie, zelfmonitoring en zelfbeoordeling. Helaas, en hier komen wij het Dunning-Krugereffect tegen, als je incompetent bent (en dat zijn alle lerenden, anders waren zij geleerden!), dan kun je dat allemaal niet, maar ben je tegelijkertijd van mening dat je het heel goed kunt; met alle nare gevolgen van dien. En dit wordt verergerd als je dit bespreekt met onderwijsmensen die vooral gedreven zijn door hun alledaagse manier van empirische waarheidsvinding (zie Ton Derksen), maar nauwelijks kennis hebben van de weten-schappelijke basis van bijvoorbeeld expert-novietverschillen – en die dus menen dat zelfgestuurd- en zelfgereguleerd leren wel kan. Hetzelfde effect slaat het gesprek dood.
Zoals William Miller in 1993 schreef: “Eén van de essentiële kenmerken van zulke incompetentie is dat degene die zo gekweld is niet in staat is om te weten dat hij [sic] incompetent is. Beschikken over zulke kennis zou voor een groot deel deze kwelling verhelpen.” Mogelijk om op zulke momenten de wijze raad van deze e-card te volgen…
en niet zoals Louis van Gaal te roepen: “Ben ik nu degene die zo slim is, of ben jij nou zo dom?”
Blogcollectief Onderzoek Onderwijs 
Hallo Paul,
Ik voerde laatst een gesprek met iemand, die op zijn smartphone tikte en zei: alle kennis is hier te vinden, om vervolgens te vertellen, dat we 21st century skills moesten onderwijzen en geen feitenkennis. Ik ben dit keer heel rustig gebleven en met voorbeelden uitgelegd hoe bijvoorbeeld creativiteit afhankelijk is van geautomatiseerde domeinspecifieke kennis, zonder met deze termen te smijten. Er kwam waarachtig een dialoog op gang, waarbij de ander begon te schuiven.
Gewoon denken: “ze begrijpen het niet ik moet het uitleggen!”
Kost mij vaak heel veel moeite (dat rustig blijven) en soms weet je: onbegonnen werk. Dat laatste doet zich vaak voor met ervaren “onderwijsinnovatoren”.
Met vriendelijke groet,
Jan Tishauser =========================== b&t begeleiding & training
email: j.tishauser@bntnederland.nl telefoon: 0518 48 21 22
*** Disclaimer ***********************************
De inhoud van dit bericht kan vertrouwelijk of persoonlijk zijn en is alleen bestemd voor de geadresseerde. Indien u niet de geadresseerde bent, mag u onder geen enkel beding het bericht openbaar maken of op enigerlei wijze verspreiden of vermenigvuldigen. Indien u dit bericht onbedoeld ontvangen heeft, wilt u dan dit bericht aan de afzender retourneren en het van uw computer(s) verwijderen. B&T sluit iedere aansprakelijkheid uit die voortvloeit uit elektronische verzending van informatie. Aan de inhoud van deze e-mail en eventuele bijlagen kunnen geen rechten worden ontleend, tenzij schriftelijk uitdrukkelijk anders is overeengekomen.
LikeLike
Ik wijs graag naar het boek van Daniel Kahneman “Thinking, fast and slow” (2011), ook in het Nederlands vertaald onder de titel “Ons feilbare denken” (2011, Uitgeverij Business Contact).
Henk Boonstra.
LikeLike