Elke donderdag spijbelen duizenden Vlaamse scholieren voor het klimaat.

Eliot, de 18-jarige Belgische Eurosong kandidaat, zal tot hij naar Tel Aviv afreist regelmatig wegblijven van school.

Vanaf gisterenavond is het druk op onze luchthavens omdat gezinnen met kinderen nog voor de carnavalvakantie op reis vertrekken.

Drie nieuwsitems op minder dan 24 uur die duidelijk maken dat de leerplicht een relatief begrip wordt.

Of we nu sympathie hebben voor de zaak van de klimaatspijbelaars of niet, ze hollen de leerplicht uit. In de praktijk staan hun schooldirecties toe dat leerlingen sporadisch of systematisch op donderdag wegblijven van school. Ze accepteren dat leerlingen bepaalde éénuursvakken niet volgen en dat ze dreigen verloren te lopen in andere vakken die systematisch opgebouwd worden. Wat gaan de klassenraden in juni doen? Gaan ze scholieren die in normale omstandigheden probleemloos zouden passeren toch laten overzitten of het diploma weigeren, terwijl spijbelaars die beter scoren op de examens ermee wegkomen? Benieuwd hoe selectief men het argument zal gebruiken dat de spijbelaars extra lessen burgerschap gevolgd hebben.

Ook achter Eliot staat een hele groep meer of minder begaafde soortgenoten met bijzondere culturele of sportieve aspiraties. Hun ouders vragen op grond daarvan bijzondere faciliteiten. Soms vragen ze dat kindlief een of meerdere weken gewettigd afwezig mag blijven voor optredens, kampioenschappen of stages. Andere ouders vragen de school dat ze gedogen dat hun kinderen systematisch bepaalde uren van de week wegblijven of vragen dat ze vrijgesteld worden van vakken waarvoor nochtans net zo goed eindtermen bestaan. Aan de directie om te beslissen hoe flexibel ze is en welke criteria ze hanteert. De ene zal wellicht meegaander zijn naarmate het artistieke of sportieve talent groter is, de andere naarmate de studieresultaten beter zijn. Ook over de Eliots van deze wereld zullen in juni oordelen geveld moeten worden. Benieuwd hoe lerarenteams voor zichzelf verantwoorden dat ze bepaalde grote tekorten van een leerling door de vingers zien en kleinere van een andere niet.

Van vroege reisduiven kijken we al niet meer op. De schroom die ze ooit hadden is verdwenen. Een directie die ik sprak, gaf aan dat dit sommige ouders nog assertiever maakt. Er zijn er die actieve medewerking beginnen vragen aan het spijbelen van hun kinderen, zelfs wanneer dat de schoolorganisatie bemoeilijkt. Een vader vroeg de directie niet alleen om toe te laten dat zijn dochter een geplande schoolreis voor een schoolvakantie vroeger zou mogen afbreken, maar ook om haar per taxi op de dichtstbijzijnde luchthaven op het juiste vliegtuig te krijgen zodat de familie haar onderweg naar een skistation zou kunnen oppikken. Hij was zo stoutmoedig om nog voor de middag een antwoord te vragen. De goedkope vlucht boeken was immers prioritair. Benieuwd wanneer we een eerste schandaal krijgen omdat een overwerkte directie agressief reageert op een onredelijk verzoek. 


Vanuit historisch perspectief is deze evolutie verwonderlijk. De leerplicht ontstond als keerzijde van het recht op onderwijs. Met de tijd verlengden samenlevingen de leeftijdsperiode waartussen kinderen leerplichtig zijn. Uitzonderingen op de regel beperken maakte deel uit van datzelfde sociaal geïnspireerde beleid. Vandaag sparen overheden zoals de onze kosten noch moeite om zelfs zieke kinderen vast te houden en kwaliteitsvol onderwijs te blijven aanbieden. Werkgevers op hun beurt gaan nog verder, om hun ondernemingen competitief te houden propageren ze de uitbreiding van scholing naar levenslang leren.

De ouder van de activist-ecologist, de al te vroege vakantieganger en de ouder van de vermeende kindster, ze zien allemaal de balk in het oog van de ander, maar niet de splinter in het eigen oog. Wat ze evenmin zien, is hoe ze samen de leerplicht uithollen, net nu ze vanzelfsprekend is geworden. Het laatste dan hen ontgaat, is dat ze directies en leerkrachten van belangrijk werk houden. Dat schaadt de onderwijskwaliteit misschien nog het meest en verenigt de samenleving in het verlies.

Join the conversation! 7 Comments

  1. Instemmende groet,

    Reply
  2. Onderwijs gaat niet alleen over het ontwikkelen van een deskundigheid.of het vergroten van kennis. Onderwijs gaat ook over talenten en als een leerling een talent heeft denk ik dat het normaal is dat daarvoor een uitzondering wordt gemaakt. Wat betreft de spijbelaars denk ik dat er in oorsprong een politiek kantje aan vast zat. Anderzijds is het onderwijs op vlak van zorg voor de planeet weinig hoopvol en hebben de protestanten zeker een punt. Voor de vroege vakantiegangers gaat het dan weer over de familiebanden die verstevigd worden… Onderwijs is een levend gegeven en we horen het ook zo te erkennen

    Reply
    • Lieve, dank je voor je reactie.
      De eerste vraag die ik wil oproepen is of de uitzonderingen op de regel de leerplicht zelf niet uithollen. De tweede is hoe arbitrair de criteria zijn die we hanteren om ze toe te staan. De derde vraag tenslotte is of we wel voldoende stilstaan bij de mogelijke gevolgen nu en later voor andere leerlingen, leerkrachten en directies,… de gemeenschap tout court.
      Ik pretendeer de juiste antwoorden niet te kennen, maar het lijkt me goed om ons af te vragen of we of we onszelf niet op een hellend vlak hebben geplaatst.

      Reply
      • De eerste vraag die je stelt gaat over de structuur van het onderwijs en of deze kan gegarandeerd blijven als pubers zichzelf het recht toe-eigenen om deze structuur op de helling te zetten. Deze vraag is zeker terecht. Om daar een duidelijk antwoord op te geven kunnen we het antwoord op verschillende manieren neerschrijven
        1. Welke structuur is schooleigen? Is er een inspraakbeleid en heb je een open structuur of is het een hiërarchie en reageert de directie met sancties? Het eerst systeem zal overleven in de toekomst maar het tweede systeem kan niet blijven bestaan (dat is hoe ik het ervaar) bij het katholieke net wordt dit weerspiegeld met de ronde vorm van Zill. In dit concept ontbreekt echter nog een dragende structuur.
        2. De tweede manier waarop we jouw eerste vraag kunnen benaderen is eerder persoonsgebonden en vertrekt vanuit de manier waarop we de protestacties van jongeren gaan waarnemen. Hat waarnemen is persoonsgebonden en heeft te maken met onze manier van denken… Er zijn kortetermijndenkers en langetermijndenkers. Alleen de tweede zijn interessant omdat deze een duurzaamheid garanderen waar jongeren naar op zoek zijn. Die duurzame langetermijnvisie komt er door het bewustzijn te vergroten. Stel dat een ku ztenaar een langetermijnvisie ontwikkelt…. Dan maakt hij universele kunst. Universele kunst is de expressievorm die normen hanteert die geldend zijn voorbij je eigen cultuur. Bepaalde culturele gemeenschappen met een specifiek geloof geraken door hun geloof niet voorbij de grenzen van hun cultuur. Heb je als waarnemer van de jongetenprotesten een oordeel dan duidt dat er op dat je bewustzijn functioneert op de basis van goed of kwaad. Op zich is dat goed maar naar jongeren toe zal het niet volstaan omdat het aan de jongeren is om hun eigen cultuur of maatschappij in de toekomst neer te zetten.
        Bij 2. gaat het dus over hoe we als leerkracht anticiperen op het concept terwijl we bij 1. kijken hoe de structuur de waarde van een project zoals de jongere mars kan respecteren. Dit zijn 2 verschillende zienswijzen die eenzelfde probleem belichten.

      • Voor je tweede vraag denk ik dat deze al beantwoord is maar als ik vertrek vanuit jouw concept… Als we als arbiter een voetbalploeg fluiten… Dan is er een voetbalmatch die gespeeld wordt. Welke match denk jij dat de jongeren spelen (en welke match denk ik dat de jongeren spelen? Want jouw idee van hun match en mijn idee van hun match is niet hetzelfde. Dit komt doordat we de match op een andere manier waarnemen. Het echte probleem zit hem in hoe we waarnemen en wat we daarmee doen.) maar om verder te gaan met de vraag:welke match denk je dat de jongeren spelen moeten we weten wie die jongeren zijn en wie we zelf zijn… De overlevingsstrategie die we zelf gebruiken gaat niet meer op voor de jeugd dus ergens moeten we meer tijd nemen om te weten hoe dat in mekaar zit.

      • Voor je tweede vraag denk ik dat deze al beantwoord is maar als ik vertrek vanuit jouw concept… Als we als arbiter een voetbalploeg fluiten… Dan is er een voetbalmatch die gespeeld wordt. Welke match denk jij dat de jongeren spelen (en welke match denk ik dat de jongeren spelen? Want jouw idee van hun match en mijn idee van hun match is niet hetzelfde. Dit komt doordat we de match op een andere manier waarnemen. Het echte probleem zit hem in hoe we waarnemen en wat we daarmee doen.) maar om verder te gaan met de vraag:welke match denk je dat de jongeren spelen moeten we weten wie die jongeren zijn en wie we zelf zijn… De overlevingsstrategie die we zelf gebruiken gaat niet meer op voor de jeugd dus ergens moeten we meer tijd nemen om te weten hoe dat in mekaar zit.
        Bij jouw derde vraag spreek je over een helling dus moet er ergens een berg zijn… Wat is die berg? In mijn ervaring is opvoeden een vormend en groeiend concept… Ik zie geen helling maar iets dat van binnenuit zich o twikkelt

  3. Bedankt voor je tekst, Johan, ik kan er me perfect in vinden.

    Reply

Leave a Reply

Your e-mail address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

About johandewilde

Opleidingshoofd professionele Bacheloropleiding Kleuteronderwijs Odisee (Aalst) breed geïnteresseerd in onderwijskundige thema's, maar bijzonder in startende leraren en informeel leren. werkte voorheen in binnen- en buitenland als leraar, vormingswerker, projectcoördinator en onderwijsadviseur.

Category

onderwijs