Met hun boek “Jongens zijn slimmer dan meisjes en andere mythes over leren en onderwijs” hebben Pedro De Bruyckere en Casper Hulshof laten zien dat men in onderwijsland zich nogal eens baseert op een mythe in plaats van bewijs. Een claim die ook regelmatig voorbij komt is dat sommige kinderen beelddenkers zijn en daarom niet goed kunnen meekomen met het huidige talige onderwijs. En dus moet er onderwijs komen gericht op beelddenkers. Maar hoe hard is deze claim eigenlijk?

Wetenschappelijk bewijs

Het idee van beelddenken bestaat al verschillende decennia. Je mag dus verwachten dat er flink wat onderzoek naar is gedaan en het concept van beelddenken stevig is verankerd in de wetenschap. Echter zowel bij Beelddenken in de Praktijk als bij Bureau Bezem wordt naar slechts één wetenschappelijk artikel verwezen: “The rise and fall of immediate and delayed memory for verbal and visuospatial information from late childhood to late adulthood” (het volledige artikel als PDF). Geschreven door o.a. hoogleraar Jaap Murre van de Universiteit van Amsterdam.

In dit artikel ziet men het bewijs voor het verschil in beelddenkers en taaldenkers. Dat vraagt dus om een nadere bestudering van dit artikel. Het is een grootschalig opgezette studie onder maar liefst 28000 Nederlanders. Om te beoordelen of het artikel van Murre als bewijs kan dienen, moeten we kijken naar wat hij precies onderzocht heeft en wat hij precies heeft gerapporteerd.

Voor wat betreft wat hij onderzocht heeft, is (ook na lezing van het artikel) de titel een uitstekende samenvatting: de toe- en afname van het korte- en lang termijn geheugen op de dimensies van verbaal en visueel/ruimtelijk geheugen waarbij is gekeken naar de invloed van geslacht, leeftijd en opleiding. Een hele mond vol dus. Om e.e.a. te meten heeft hij verschillende testen gebruikt voor het verbale geheugen (4) en het visueel/ruimtelijk geheugen (3). Op basis van de manier waarop hij e.e.a. heeft gerapporteerd, kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat hij met deze studie meer geïnteresseerd was in de ontwikkeling van het geheugen gedurende ons leven dan dat hij het bestaan van beelddenken wilde aantonen.

Significantie en effectgrootte

Murre en consorten laten inderdaad een heel scala aan significante resultaten zien. Tabel 7 van het artikel geeft o.a. de correlaties tussen verschillende testen weer. Wat opvalt is dat de correlaties tussen de verbale testen onderling en de visuele testen onderling van dezelfde orde van grootte zijn als de correlaties tussen de verbale en de visuele testen.

Verder valt op dat bijna alle correlaties significant zijn. Echter, significantie zegt nog heel weinig. Het zegt alleen dat met een bepaalde zekerheid twee waarden van elkaar verschillen. Verder is het zo dat hoe groter de steekproef, hoe groter de kans dat je een significant verschil vindt. Door de grote steekproef (28.000 is heel erg groot), was de kans dus heel groot dat er significante verschillen werden gevonden.

Maar wat veel interessanter is, is het de grootte van het verschil. In de wetenschap gebruikt men hiervoor de effectgrootte. De drempelwaarde voor effectgrootte zijn als volgt: rond de 0,20 is klein, 0,50 is gemiddeld, 0,80 is groot en 1,30 is erg groot. Van alle effectgroottes die Murre en consorten presenteren is geen enkele waarde groter dan 0,022. De verschillen zijn dus erg minimaal.

Verkeerde conclusies

Zowel Beelddenken in de Praktijk als Bureau Bezem melden dat uit dit onderzoek duidelijk naar voren komt dat mensen vanaf hun vierde levensjaar een duidelijke voorkeur krijgen voor één van beide geheugensystemen. Waar ze het vandaan halen weet ik niet, maar het staat in ieder geval niet in het artikel. Dat kan ook niet omdat de jongste leeftijdgroep waarbij metingen zijn verricht die van 11 tot 15 jaar is. Toch zo’n conclusie toedichten aan dit wetenschappelijk artikel is mijn ogen gewoon pure misleiding.

Één bron = geen bron

Zoals ik in het begin al heb opgemerkt, baseert men zich op één artikel. In de wetenschap kan dat een mooie aanleiding voor meer onderzoek zijn, maar het is zeker geen basis voor een goed gefundeerde theorie. Als men met een bestaansgeschiedenis van verschillende decennia met slechts één wetenschappelijk artikel op de proppen kan komen, dan is het mijns inziens erbarmelijk gesteld met de houdbaarheid van je theorie. Waar wordt er verwezen naar het wetenschappelijk werk van Maria Krabbe en Nel Ojemann (de grondleggers van de beelddenk beweging)? Nergens. Een korte zoektocht met Google Scholar leverde ook niks op.

En dat is nog niet alles. Het onderzoek gaat over geheugen en dat is toch niet helemaal hetzelfde als denkprocessen en leren. Wat verder frappant is aan het artikel, is de discrepantie tussen het belangrijkste resultaat (geheugenprestaties nemen af na het 25ste levensjaar) en de belangrijkste conclusie (individuele verschillen worden gedomineerd op de dimensie verbaal versus visueel-ruimtelijk geheugen).

Al met al moet ik concluderen dat het bewijs voor het concept beelddenken zeer, zeer mager is. Ik zou er mijn geld in ieder geval niet op inzetten.

28
Reageer op dit artikel

avatar
22 Comment threads
6 Thread replies
0 Volgers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
15 Comment authors
lieveMees van KrimpenDavis counseling voor dyslexie én ADHD/ADD | Impuls en WoortblindZouden we maar niet beter stoppen met mythbusten? Over De Staat Van De Leerling… | Blogcollectief Onderzoek OnderwijsZouden we maar niet beter stoppen met mythbusten? Over De Staat Van De Leerling… | X, Y of Einstein? Recent comment authors

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  Subscribe  
nieuwste oudste meest gestemd
Abonneren op
Mees van Krimpen
Gast
Mees van Krimpen

In het ‘wetenschappelijke werk’ van Maria Krabbe en Nel Ojemann vind je al helemaal geen enkel ‘bewijs’ voor beelddenken. Men hinkt tussen autisme en beelddenken. Qua wetenschap ongeveer het niveau van Maria montessori.

trackback

[…] kritische kijk op beelddenken als manier van denken: Lees dit artikel over het wankele basis van […]

trackback

[…] Beelddenken? Oops. […]

trackback

[…] Beelddenken? Oops. […]

trackback

[…] kritische kijk op beelddenken als manier van denken: Lees dit artikel over het wankele basis van […]

Anne
Gast
Anne

of het nou wel of niet bestaat. Het werkt toch? De speciale methodes en coaches voor beelddenkende kinderen werken. Misschien omdat het simpeler is, beeldend, maar het werkt. Zonder het begrip beelddenken zouden deze methodes nooit ontstaan zijn. : Zonder licht, zouden we niet weten wat het donker was.

Loes
Gast
Loes

Ik zet er wel op in, want ik heb geen wetenschappelijke onderzoek en bevestiging nodig om te weten/ meten dat het werkt.

Anne
Gast
Anne

Date: Mon, 20 Oct 2014 10:21:49 +0000 To: anne_zegwaard@hotmail.com

Marita
Gast

Dr. Linda Kreger Silverman heeft decennia lang al meerdere artikelen gepubliceerd over visual spatial learners. En zoals eerder hier beschreven gaat het om mensen/kinderen die hun talige kant minder hebben ontwikkeld en meer leunen op hun visuo spatiele krachten. Bij sommige is dit zeer sterk aanwezig, bijvoorbeeld bij kinderen die gehoorbeschadiging of oorontstekingen hebben gehad op jonge leeftijd. Iedere levensfase heeft zijn belangrijke momenten in ontwikkelen van verschillende vaardigheden. Wat belangrijk is, is dat we deze kinderen kunnen begeleiden om hun op een andere manier te leren leren. Begrip is stap 1. Hoe we het noemen is niet belangrijk, wel… Lees verder »

R.L.
Gast
R.L.

Als docent op een middelbare school heb ik de laatste jaren steeds meer te maken gekregen met de theorie rondom beelddenken. Ik heb er studiemiddagen en cursussen over gevolgd, waarbij me soms de haren te berge rezen vanwege de vele drogredenen en eufemismen die me om de oren vlogen. Ook pertinente onjuistheden worden terloops in de argumentatie meegenomen om bepaalde beweringen kracht bij te zetten. Afgelopen week was het weer raak, daarom vond ik het tijd om eens wat meer op internet rond te kijken en de wetenschappelijke basis van dit alles te bestuderen. Als je de onderzoeken van figuren… Lees verder »

Lex Hupe
Gast

Beelddenken is een “niet-erkende” vorm van denken in de wetenschappelijke wereld (bewering kan ik niet staven). Wetenschappers hebben er een beetje hekel aan en werken liever met talige manieren van denken, omdat ze zelf ook talig zijn ingesteld (bewering die ik niet kan staven). De bekende boekenschrijvende neuroloog Olover Sachs wijdde er ooit eens in een boek een kort stukje aan. Ook bij neurologen schijnt deze voorkeur aanwezig te zijn, hetgeen mij toch echt zorgelijk stemt. Bewijzen voor het bestaan van een linker- danwel rechterhersenhelft zijn er wel degelijk (dat kan ik dan weer wel staven). Veel kinderen hebben last… Lees verder »

Martin Jager
Gast
Martin Jager

Wat een verademing om wetenschappers aan het werk te zien om aannames in het onderwijs te toetsen aan wat er daadwerkelijk door onderzoek is aangetoond. Ik heb afgelopen vrijdag een lezing van Pedro De Bruyckere bijgewoond in Nijmegen en ben zo op deze site beland. Ik ben zelf docent geschiedenis en zorgcoördinator en heb veel te maken met ouders die claimen een kind te hebben die beelddenker is en met de vraag hoe onze school rekening houdt met dit type kinderen. Ik weet alleen niet hoe ouder gaan reageren als ik ze vertel dat beelddenkers niet bestaan.

Remko Boers
Gast

Er is een verschil tussen aantonen dat iets niet bestaat en niet kunnen aantonen dat iets bestaat. Bij beelddenken is vooralsnog het laatste waar.
Als je jouw beredenatie volgt moet je tegen christenen zeggen dat God niet bestaat. En tegen Moslims dat Allah hen niet helpt. Ik trek het even in een extreem voorbeeld. Maar dat is wel wat je doet als je tegen die ouders zegt dat beelddenkers niet bestaan. De wetenschap heeft niet op alles een antwoord. Simpelweg omdat er voor sommige onderwerpen geen wetenschappelijke wil is om het te onderzoeken.

Martin Jager
Gast
Martin Jager

Als een ouder wil dat ik ergens beleid op maak dan kan ik hier pas aan voldoen wanneer ik weet waar ik beleid op moet maken. Het bestaan van beelddenkers is niet aangetoond dus kan ik in mijn onderwijs hier ook niets mee.

trackback

[…] Met hun boek “Jongens zijn slimmer dan meisjes en andere mythes over leren en onderwijs” hebben Pedro De Bruyckere en Casper Hulshof laten zien dat men in onderwijsland zich nogal eens baseert op e…  […]

Pedro
Auteur

Dit is op X, Y of Einstein? herblogden reageerde:

Ik deel deze post niet voor de reclame voor ons boek in de eerste alinea, maar wel omdat het een goed idee was om het wetenschappelijk artikel waar verdedigers van beelddenken vaak mee schermen kritisch te bekijken. Is het echt wel een onderbouwing voor deze theorie?

Marielle
Gast
Marielle

Het lastige aan artikelen over beelddenken is dat ze meestal geschreven worden door voorstanders van beelddenken of door mensen die zelf beelddenker zijn. Wat mij dan tegen staat is dat er doorgaans een duidelijke tweedeling gepresenteerd wordt met tegengestelde kenmerken: je bent dan of taaldenker of beelddenker. Maar in mijn beleving zijn de meeste mensen ergens in het midden te plaatsen of kunnen ze zowel beeld- als taaldenken. Ik vind het wel een interessant fenomeen en ben het met je eens: nog niet veel harde bewijzen. Beelddenken heeft ook raakvlakken met onderzoek naar leerstijlen. In je blog laat je via… Lees verder »

Remko Boers
Gast

Ik vind mijn suggestie voor de titel toch beter bij het stuk passen.
En onderwijs verandert niet alleen op basis van wetenschappelijk bewijs. Gelukkig niet.

Michel Verdoorn
Gast

Onderwijs verandert helaas te vaak zonder wetenschappelijk bewijs. Voor creatieve ideeën of intuïtieve veranderingen moet natuurlijk wel plek zijn, maar verkondig een nieuw ontwerp dan niet meteen als nieuwe waarheid.

trackback

[…] Een claim die ook regelmatig voorbij komt is dat sommige kinderen beelddenkers zijn en daarom niet goed kunnen meekomen met het huidige talige onderwijs. En dus moet er onderwijs komen gericht op beelddenkers.  […]

trackback

[…] Een claim die ook regelmatig voorbij komt is dat sommige kinderen beelddenkers zijn en daarom niet goed kunnen meekomen met het huidige talige onderwijs. En dus moet er onderwijs komen gericht op beelddenkers. Maar hoe hard is deze claim eigenlijk?  […]

trackback

[…] Source: onderzoekonderwijs.net […]

trackback

[…] Met hun boek “Jongens zijn slimmer dan meisjes en andere mythes over leren en onderwijs” hebben Pedro De Bruyckere en Casper Hulshof laten zien dat men in onderwijsland zich nogal eens baseert op een mythe in plaats van bewijs. Een claim die ook regelmatig voorbij komt is dat sommige kinderen beelddenkers zijn en daarom niet goed kunnen meekomen met het huidige talige onderwijs. En dus moet er onderwijs komen gericht op beelddenkers. Maar hoe hard is deze claim eigenlijk?  […]

Rob Alberts
Gast

Open en onbevangen kijken naar elke leerling blijft een kunst met of zonder wetenschappelijk bewijs.
Vriendelijke groet,

Remko Boers
Gast

De titel van deze blogpost zou moeten zijn: ‘de wankele wetenschappelijke basis van beelddenken’. Anders blijf je hangen in je aanname dat alleen wetenschap de werkelijkheid goed kan beschrijven. Dat is pas een wankel en eenzijdig wereldbeeld. 🙂

Latest Posts By Jaap Walhout

    Category

    evidence-based, onderzoek

    Tags

    ,