Zonder Respect Geen Goed Onderwijsonderzoek

Hier mijn eerste bijdrage als blogger voor het Blogcollectief Onderzoek Onderwijs. Maar eerst: Wie ben ik? Mijn naam is Paul Kirschner en ik ben hoogleraar Onderwijspychologie, in het bijzonder Leren en Cognitie, bij de Centre for Learning Sciences and Technologies (CELSTEC) aan de Open Universiteit. Ik was – in het verleden – lid van de Onderwijsraad en president van de International Society for the Learning Sciences en ben nu lid van de Wetenschappelijk Technische Raad van SURF. Maar misschien is het beter om met de deur in huis te vallen en mij – via deze post – anders te introduceren.

Er is en wordt veel gesproken over de samenwerking onderzoek en onderwijs (lees onderzoeker en docent) in het onderwijs. Hier is helemaal niets mis. Maar in dit gesprek moeten alle partijen er wel rekening mee houden dat, terwijl beiden onmisbaar zijn als het om onderwijsonderzoek gaat, zij zeer verschillende deskundigheden hebben die – hoewel verwant – ook zeer verschillend zijn.

Mijn deskundigheid als hoogleraar cognitie en leren en ook als onderwijstechnoloog – dus als onderzoeker en ook als ontwerper – is het doen van onderzoek en het verrichten van wat ‘instructional design’ heet (het ontwerpen van onderwijssituaties en –omgevingen gericht op het optimaliseren van het leren). Ik kan af een toe een zeer leuke les geven en ik kan heel goed zowel masterstudenten als PhD’s begeleiden in hun weg naar een bekwaamheid in het doen van onderzoek (vaak is dit meer opvoeden dan opleiden) maar heb geen kaas gegeten van het voltijds geven van onderwijs. Ik schaam mij hier niet voor maar realiseer en herken ook mijn beperkingen.

Ik ben – naar mijn bescheiden mening – een goede onderzoeker omdat ik een vak heb geleerd (onderzoek doen) in een domein dat ik beheers (onderwijspsychologie en -wetenschappen). Terwijl er wel onderzoekers zijn die ook topdocenten zijn, zijn die zeldzaamheden; de uitzonderingen. Dat je een vak of deelvak (zoals bij sommige hoogleraren) tot in de puntjes beheerst betekent niet dat je in staat bent om het op een didactisch verantwoorde wijze over te dragen aan leken! Ik heb, dus, heel veel respect en bewondering voor docenten die dit wel kunnen en heb geen pretentie dat ik mij met docenten kan meten op hun gebied. En als ik onderzoek doe maak ik graag gebruik van hun deskundigheid en ik geef aan hen een plaats in mijn onderzoek.

Hetzelfde geldt, maar dan andersom voor docenten. Docenten die in staat zijn om goed onderzoek te bedenken, op te zetten en uit te voeren zijn ook witte raven. Dat zij (misschien geweldig) onderwijs kunnen geven, betekent niet dat zij de onderliggende processen goed kunnen ontwaren en dan ook methodologisch verantwoord onderzoek daarnaar kunnen doen. Goede docenten hebben een vak geleerd (onderwijs geven) en beheersen een domein waarin zij les geven (het vak of de vakken waarin zij onderwijs geven). Als zij iets waarnemen in hun omgeving relateren zij dit aan hun eigen pedagogisch didactische theorieën van handelen en passen die aan op basis van deze ervaringen (accommoderen hun schema’s) of verwerken zij deze ervaringen daarin (assimileren in hun schema’s). Hierdoor zijn zij goede docenten.

Zowel doceren als onderzoeken zijn vakken waar je veel voor moet leren en veel tijd in moet steken om ze goed te doen. Docenten hebben een plaats in het onderzoek en onderzoekers hebben een plaats in het onderwijs, maar niet dezelfde plaats. Zij moeten en mogen niet elkaars deskundigheid proberen over te nemen noch aan elkaars deskundigheid twijfelen. Als zowel docenten als onderwijsonderzoekers allebei hiervan overtuigd zijn, is het onmogelijk iets anders dan een constructieve gedachtenwisseling met elkaar te hebben en uiteindelijk uitstekend onderwijsonderzoek te doen.

Paul Kirschner

Deze post is ook te vinden op http://portal.ou.nl/web/pki/blog/-/blogs/10059163?p_p_auth=50gFRnq5&_33_redirect=http%3A%2F%2Fportal.ou.nl%2Fweb%2Fpki%2Fblog%3Fp_p_id%3D101_INSTANCE_na2J%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Dcolumn-1%26p_p_col_pos%3D2%26p_p_col_count%3D3

About Paul Kirschner

Paul A. Kirschner (1951) is hoogleraar Onderwijspsychologie en Directeur Leren en de Lerende in de Leeromgeving van het Welten-instituut, Onderzoekscentrum voor leren, doceren en technologie van de Open Universiteit Nederland. Hij is een internationaal erkende expert op zijn gebied en heeft zitting gehad in de Onderwijsraad in de periode 2000-2004 en is tegenwoordig lid van de Wetenschappelijk Technische Raad van SURF en was President van de International Society for the Learning Sciences (ISLS) in de periode 2010-2011. Hij is tevens Fellow van de American Educational Research Association (en eerste Europeaan die deze eer heeft ontvangen). Hij is redacteur bij de hoog aangeschreven wetenschappelijke tijdschriften Journal of Computer Assisted Learning en Computers in Human Behavior, en hij is auteur van Ten steps to complex learning (Routledge/Erlbaum). Hij schrift ook regelmatig voor Didactief (de kolom KirschnerKiest over wat docenten kunnen met wetenschappelijke resultaten) en voor Van 12-18 Hij wordt gezien als expert op veel gebieden en vooral computerondersteund samenwerkend leren (CSCL), het ontwerpen van innovatieve, elektronische leeromgevingen, mediagebruik in het onderwijs en het verwerven van complex cognitieve vaardigheden.

9 Reacties to “Zonder Respect Geen Goed Onderwijsonderzoek”

  1. Hallo Paul,
    Welkom in ons blogcollectief.
    Behartenswaardige opmerkingen. Het lijkt mij heel interessant samen te bekijken wat de grenzen en beperkingen van beide werkterreinen zijn. De aanleiding om met onze blog te starten is precies wat jij aangeeft: waar we de grenzen van onze deskundigheid overschrijden kan het mis gaan. Voor docenten gebeurt dat wanneer onderzoekers een advies geven op grond van beperkt onderzoek, of onderzoek in een laboratoriumsituatie, waarvan docenten, op grond van hun praktijkervaring weten dat dat niet werkt. Voor onderzoekers gebeurt dat bijvoorbeeld wanneer docenten slecht begrepen onderzoekssultaten in hun lespraktijk toepassen, die dan vervolgens niet blijken te werken.
    Om die, dringend noodzakelijke, samenwerking te laten slagen, is enige grensoverschrijding mijns inziens noodzakelijk. Wij docenten moeten niet kritiekloos alles accepteren wat onder de vlag van wetenschap wordt gepresenteerd. Wetenschap is immers georganiseerde scepsis. Maar wij moeten ook bereid zijn onze praktijk te toetsen aan onderzoek en open staan voor nieuwe methodiek, die wetenschappelijk bewezen werkt. Onderzoekers moeten bereid zijn hun onderzoekssultaten in de praktijk te toetsen, die vaak sterk afwijkt van de ideale laboratoriumsituatie.
    Ik verheug me op die discussie.

    Like

  2. Er is een zeer goed boek dat ik alle onderwijsonderzoekers EN docenten zou aanraden en het heet “When Can You Trust the Experts: How to Tell Good Science from Bad in Education” van Daniel Willingham. Jelmer heeft een mooi stuk erover geschreven op zijn blog (http://onderzoekonderwijs.net/category/psychologie/page/2/) waarin hij stelt “biedt docenten een houvast in het mijnenveld van onderwijskundig onderzoek. Daarmee is hij voor mij een voorbeeld hoe onderwijsonderzoekers zich tot de praktijk moeten verhouden”. Ik kan dat alleen beamen.

    Like

    • Inderdaad. Dit boek zou bij iedereen in het onderwijs(onderzoek) op het nachtkastje moeten liggen. Jelmer stelt, in navolging van Willingham, de vraag, Wat moeten onze leerlingen leren?
      Ik schrijf, met een aantal collega’s, een digitale natuurkundemethode en die vraag komt geregeld op. Bij dat Wat hoort echter ook de vraag Waarom. Die discussie zou ik op de blog graag willen voeren.
      Misschien is het niet eens erg kritisch wat kinderen/jongeren zouden moeten leren. Als het maar veel is. Willingham en anderen hebben uitputtend aangetoond dat je niet goed in iets kunt worden als je niet heel veel kennis en vaardigheden paraat hebt. Daar moeten we niet benauwd over doen.

      Like

  3. Tja. wat en waarom zijn in mijn ogen meer beleidsbeslissingen en zoals Willingham ook bespreekt, een ‘echte’ vakmens (wetenschapper, automonteur, arts, docent) weet ook waar haar/zijn deskundigheid ophoudt. Ik heb het idee dat ik – als men bepaalt heeft wat en waarom er geleerd moet worden – een goed idee heb over hoe. Ik heb zelfs, met Jeroen van Merrienboer twee boeken overgeschreven.

    Like

  4. Paul, wat vind je dan van docenten die proberen naast lesgeven in 50% van hun tijd (promotie)onderzoek te doen zoals ik: http://jeroenclemens.nl/category/promotieonderzoek/
    Ik wil beide. kan dat wel?

    Like

    • Jeroen,

      Ik ben er helemaal voor. Maar mijn uitgangspunt is dat promotieonderzoek doen een opleidings- en opvoedingstraject is (dus het bijbrengen van de noodzakelijke kennis/vaardigheden maar ook wetenschappelijke houding/attitude) waar men aan begint met een bepaalde hoeveelheid basiskennis en -vaardigheden. Mijn stelling is dat de promotor de opleidings- en opvoedingsfuncties ook zeer serieus moet nemen en dat er een budget (in tijd en geld) moet zijn om cursussen e.d. te volgen om lacunes daarin op te vullen; zoals ook bij AiO’s. Bij de OU, bijvoorbeeld, is er voor buitenpromovendi een opleidingsrugzak met middelen die aangewend kunnen worden voor opleidingsdoelen (bijv. het volgen van een cursus of het deelnemen aan een congres of workshop) ina goedkeuring van de promotor. De promovendus schiet het bedrag voor en het bedrag wordt aan haar/hem terugbetaald bij het succesvol afsluiten van de promotie. Ik ga er ook van uit dat de promotor de nodige tijd aan zo’n buitenpromovendus investeert. Ik heb, bijvoorbeeld, overleg met iedere promovendus (AiO of buitenpromovendus) minstens 1 keer in de 3 of 4 weken.

      Ik wens je veel succes. Een meester zijn in twee vakken is alleen positief!!

      Like

      • Was ik maar bij de OU begonnen ;-) Zo zou het inderdaad moeten zijn, het is ook een leerproces. Ik wordt zo om de vijf jaar ongedurig en wil dan weer iets nieuws leren. Ik was lerarenopleider, trainer/ consultant, ontwerper en nu weer leraar. Maar de nieuwe uitdaging is nu eerste promoveren ( dus leren goed onderzoek doen) als dat ik iets zou willen doen aan de in de huidige tijd cruciale vaardigheid Online Tekstbegrip. Dit is nog geheel buiten beeld ( komt niet voor in eindtermen, referentiekaders of in lerarenopleiding). Ik vind dat docenten Nederlands, zoals ik, competenties zouden moeten hebben om hier effectief mee aan de slag te gaan. Ik schrijf ook op deze blog omdat ik vind dat de twee groepen veel beter met elkaar zouden moeten samenwerken, waarbij ze elkaar in hun waarde laten.

        Like

  5. Paul, Het is me toch niet helemaal duidelijk wat je met deze post wilt zeggen. Ik ben erg voor respect. Hoe meer hoe liever. Respect is een mooi goed. Maar wil je eigenlijk zeggen dat ik als schoolmeester geen oordeel mag hebben over jouw onderzoek en dat jij als onderzoeker geen oordeel mag hebben over mijn lessen? Schoenmaker, blijf bij je leest? Lijkt me niet erg vruchtbaar.
    Ik ben geen onderwijsonderzoeker, ik beken, maar ik acht me toch heel goed in staat om een wetenschappelijk artikel te beoordelen. Zo ontzettend ingewikkeld zijn de meeste onderwijskundige en psychologische artikelen nu ook weer niet. En als ik iets niet snap, kan ik het aan een bevriende deskundige vragen, of aan de auteur zelf.
    Maar waar ik me bij uitstek toe in staat acht, is beoordelen of de resultaten van wetenschappelijk onderzoek in mijn lespraktijk bruikbaar zijn. Daarover willen wij in dit Blogcollectief discussiëren. Uiteindelijk moet dat iets opleveren waar de man en de vrouw voor de klas iets mee kunnen. Of wij respectvol met elkaar discussiëren zal hen in laatste instantie een zorg zijn.
    De discussie mag best wel pittig zijn.

    Like

  6. Beste Dick,

    Ten eerste: Ik vind e-mails en blogs geen plaats voor echte discussies. Zij zijn kort en vluchtig en zijn ook zo bedoeld. Als onderzoeker van CSCL weet ik heel goed de tekortkoming van zulke CMC.
    Ten tweede: Deels is het “schoenmaker blijf bij jouw leest”. Wij zijn een land van 16 miljoen bondscoaches en ik heb het idee omdat iedereen ooit van onderwijs en hun eigen docenten heeft ‘genoten’ meent iedereen ook deskundig te zijn op het gebied van onderwijs en lesgeven. Ik denk altijd “arme docenten!” Maar dat een docent goed onderwijs kan geven betekent niet dat zij/hij onderwijs kan onderzoeken. Ik ben het eens met Ton Derksen dat dagelijks waarnemen (bij hem wat een politieagent, medewerker OM, hier vaak wat een docent doet) heel iets anders is dan wetenschappelijk waarnemen. Dat laatste moet je leren, beoefenen en ook als houding hebben.
    Ten vierde: Misschien kan jij een wetenschappelijk artikel lezen en beoordelen, maar jij bent ook gepromoveerde wetenschapper. Promoveren is een basiskwalificatie onderzoek en die kwalificatie heb jij. Docenten in Finland hebben dat meestal ook. Helaas in Nederland is dat niet zo. Met andere woorden, dat jij het misschien kan is uitstekend maar ik ben bereid om mijn hand in het vuur te steken dat de meeste docenten een artikel over neuroscience, cognitie, o.i.d. echt niet kunnen beoordelen op hun wetenschappelijke merites.
    Ten slotte: Om Willingham te parafraseren, ik zou niet zo stellig zijn over wie dan ook’s vermogen om te beoordelen waar resultaten in de praktijk gebruikt kunnen worden: onderwijspraktijk, geneeskundige praktijk, waar dan ook. Het zien wat men wil zien, gekleurd beoordelen, geen meetbare criteria te bepalen, enzovoorts zijn beren op deze weg.

    Ik laat het hier; er zijn ook andere dingen te doen.

    Like

Geef een reactie of deel je eigen ervaringen. Graag met je eigen naam ondertekenen, geen pseudoniemen. Anonieme reacties worden verwijderd.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 2.305 andere volgers

%d bloggers like this: