Over kennis, leren en creativiteit in een kenniseconomie

De zomer is een periode voor lezen (of beter, ik lees dan nog net ietsje meer) en ik wil graag 2 inzichten meegeven rond kennis en leren die ik deze zomer meekreeg.

Frank Furedi is een niet onomstreden denker, vaak als rechts bestempeld na een extreem-links verleden, die met zijn boek Wasted, why education isn’t educating mij alvast een interessante contradictie bijleerde. We horen steeds weer dat we leven in een kenniseconomie, maar tegelijk is kennis voor sommigen iets triviaal geworden. Waarom zou je nog iets moeten leren dat je toch even makkelijk kan opzoeken? Gaat het dan eerder over de vaardigheid om hoe je kennis moet kunnen vinden en toegang tot kennis dan eigenlijke kennis bezitten? Ik ga lang niet akkoord met alles wat Furedi stelt, maar het is een frappante vraag.

Daniel Willingham geeft op deze vraag een duidelijk antwoord. Om kennis te verwerven heb je net veel kennis nodig. Ook voor andere vaardigheden die cruciaal zijn in een eenentwintigste eeuw en de huidige kennismaatschappij, denk aan creativiteit, is het hebben van een ruime kennisbasis cruciaal.

Hoe lost een expert een probleem op? Omdat hij andere dingen ziet in het probleem dan een leek. Vergelijk het met muziek. Een bluesliefhebber zal andere dingen horen in een bluessong dan iemand die het muziekgenre niet kent. Willingham gaat nog wat door op het concept van kennis en onderwijs. Hij stelt ook het idee dat kinderen op school kennis zouden moeten construeren in vraag. Dit is te hoog gegrepen, want nieuwe kennis opbouwen is een manier waarop experts werken. Dit is niet de zelfde manier waarop beginnelingen met de zelfde informatie omgaan. Hij ziet dan ook eerder kennisbegrip als haalbaar doel.

Waar Gladwell stelt dat je 10.000 uren nodig hebt om op een bepaald domein expert te worden, heeft Willingham het eerder over een gemiddelde van 10 jaar.

Ik vind het zelf jammer dat we zo weinig discussiëren over wat we we best meegeven in het onderwijs. We hebben het vaak over de vorm, al wat minder over het doel en zelden over het wat. En als we het over de inhoud van onderwijs hebben, dan is het vaak eerder een ideologische discussie, terwijl de vraag ook zou kunnen zijn welke kennis we nodig hebben om verdere kennis op te bouwen.

Veel leerplezier!

Bronnen:

Furedi, F. (2009). Wasted: Why education isn’t educating. London: Continuum.

Willingham, D. T. (2009). Why don’t students like school?: A cognitive scientist answers questions about how the mind works and what it means for the classroom. San Francisco, CA: Jossey-Bass.

6 Reacties to “Over kennis, leren en creativiteit in een kenniseconomie”

  1. Heb Willinghams boek ook gelezen (op mijn iPad). Heel inspirerend en voor iedereen in het onderwijs aan te raden. Ben het eens met zijn vaststelling dat kennis noodzakelijk is om kennis te verwerven. Alleen maar kunnen opzoeken in Google of Wikipedia is niet genoeg. Denk aan een gitarist in een band. Staat een beetje lullig als je tijdens een concert nog de toonladder van A-mineur moet opzoeken. Die kennis moet je je zodanig eigen gemaakt hebben dat je er niet eens meer over hoeft na te denken.
    Waar ik met Willingham van mening verschil is de mate waarin studenten als experts kunnen werken. Hij zegt “Activities that are appropriate for experts may at times be appropriate for students, but not because they will do much for students cognitively.” Het is een open deur dat een leerling niet op het niveau kan staan van een expert. Dat is ook niet de vraag. Die is “Wat kunnen studenten leren van expert-activiteiten?” In mijn ervaring: heel veel. Door ontdekkend leren, waarbij kinderen als een expertonderzoeker te werk gaan, kunnen hun kennis en vaardigheden met sprongen vooruit gaan. Ik heb zelf veel geologisch veldwerk gedaan zowel met mavo-, havo- als vwo-leerlingen en ook veel profielwerkstukken begeleid. Daarbij ben ik steeds weer onder de indruk hoe leerlingen zich door die activiteiten ontwikkelen, niet alleen cognitief, maar ook op hun zelfvertrouwen, organisatievermogen, planning, sociale vaardigheden en nog veel meer. Een voorbeeld daarvan heb ik besproken in mijn blog Talent bloeit wanneer je vertrouwen geeft. Misschien stelt Willingham andere eisen en bedoelt hij zoiets als ‘Wanneer je studenten tijdens een biologieprakticum een koeieoog laat ontleden, worden ze nog geen oogartsen.
    Ik ben als docent in de loop van 30 jaar voortgezet en universitair onderwijs onder de indruk geraakt van de kracht van ontdekkend leren. Ook om kennis op te bouwen. En nee, ze worden daarmee nog geen experts, want daarvoor moet je vele jaren hard werken.

    Like

  2. Ik denk dat hij het inderdaad anders bedoelt. Het zelfontdekkend leren is in de praktijk nog steeds vaak op aansturen van een leerkracht (ik geloof ook niet in de voor mij schijntegenstelling instructie-zelfontdekkend). Ben dus zeker niet tegen zelfontdekkend leren, ik vermoed Willingham ook niet.

    Like

  3. Ik ken het boek niet, maar komt op mijn lijstje :-)
    Even kort reageren: ‘Waarom zou je nog iets moeten leren dat je toch even makkelijk kan opzoeken? Gaat het dan eerder over de vaardigheid om hoe je kennis moet kunnen vinden en toegang tot kennis dan eigenlijke kennis bezitten?’
    Zoals bekend ben ik een groot voorstander van dingen opzoeken, en toegang tot kennis. Echter: ook dat moet je leren! Dat is de kern van mijn onderzoek, kort door de bocht :-) Maar, het kritisch omgaan met informatie, dat is dus 1 van de dingen waarvan ik zeg: dat moet in het onderwijs opgenomen worden. Dat is kennis die je nodig hebt om kennis op te kunnen doen.

    Like

    • Het is, naar mijn bescheiden mening, niet het een óf het ander, maar het een én het ander. Opzoeken, ik zou liever spreken over bronnen gebruiken omdat dat meer is dan alleen feitjes verzamelen, is zeker belangrijk. En die vaardigheid moeten we onze leerlingen ook bijbrengen. Door slim gebruik te maken van de nieuwe media kun je je kennis van over de hele wereld vandaan halen. Je leraren zitten niet alleen meer bij jou op school, maar die vind je van Nieuw Zeeland tot Alaska en Kenia. Ik heb dat zo letterlijk met sommige van mijn leerlingen meegemaakt.
      Aan de andere kant kun je niet op nieuwe ideeën komen en creatief zijn, als je niet een flinke bagage aan kennis en vaardigheden hebt. Je kunt geen vreemde taal spreken, geen roman schrijven zonder parate taalvaardigheid en een grote woordenschat. Je kunt geen muziek spelen zonder toonladders en accoorden te beheersen. Je kunt geen wiskundige ontdekkingen doen zonder jarenlange oefening in het oplossen van wiskundige problemen. Daarbij heb je aan alleen vaardigheid in opzoeken heel weinig.

      Like

      • amberwalraven 02/09/2012 at 02:12

        Maar op dit punt zijn we het gewoon eens hoor. Mijn pleidooi voor aanleren informatievaardigheden is geen pleidooi voor afschaffen taal, schrijven ed!

        Like

  4. Oh, en daarnaast: ontdekkend leren ben ik ook voorstander van, maar ik weet ook dat veel docenten er erg veel moeite mee hebben om dit goed te begeleiden. Dat is vaak wel een probleem. Men ‘heeft uit onderzoek’ dat ontdekkend leren zo goed is. Alleen vergeet men dat het niet werkt met alle inhouden, en dat het echt een andere manier van onderwijs vraagt. Aan ons de taak om dit onderzoek weer te duiden :-)

    Like

Geef een reactie of deel je eigen ervaringen. Graag met je eigen naam ondertekenen, geen pseudoniemen. Anonieme reacties worden verwijderd.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 2.263 andere volgers

%d bloggers like this: